

D4354

། །།སློབ་དཔོན་བཻ་རོ་ཙ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ལ་མཚན་མའི་ཆོས་སྤྱོད་ལ་དྲེགས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་འགྲེལ་པ་འདི་གནང་བའོ།། །།[]@། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་བཞུགས། ། @##། །དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མངའ་བདག་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས། །སློབ་དཔོན་བཻ་རོ་ཙ་ན་ལ་ཞག་བདུན་དུ་བསྐོར་བ་བྱས་ཏེ།པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས། ཞབས་སྤྱི་བོ་ལ་བླངས་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །འཁོར་ལོའི་མ་བུ དཔེས་མཚོན་པ།།སྤྲིན་མེད་མཁའ་ལ་ཉི་ཤར་ཇི་བཞིན་དུ། །སྣང་སྲིད་གསལ་བར་མ་ལུས་སྟོན་ནུས་ཀྱང་། །ཐེག་དམན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ཚིག་ལེགས་པོ་སྡེ་བས་གྱུར་ནས། །འཁོར་ལོའི་མགོ་སྨད་གཞན་གྱི་ཆེ་བཏོན་ནས། །རྩོད་པ་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་བགྱི། །ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་ དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ།།མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྲས། །ཁྱོད་ལ་བསྟན་དང་མི་དགོས་ཏེ། །སྔོན་ཨུ་རྒྱན་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཚེ། །ཤེལ་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཡོན་ཏན་སྟོང་ལྡན་དེས། །ཐེག་པ་ཀུན་ལ་ཡེ་ནས་མ་རྨོངས་ པས།།དཔེ་ལས་མཚན་དུ་བཏགས་པ་སྨྲ་བའི་མཚོན་ཆ་ཞུས། །དོན་ལས་མཚན་དུ་བཏགས་པ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཞུས། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཞུ་བ་ཤིན་ཏུ་ལེགས། །དངོས་ལ་རྩོད་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །ལྔ་བརྒྱ་དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ ལ།།རྫོགས་ཆེན་ཐང་མར་བདལ་བའི་དུས་ཤིག་འོང་། །རང་སེམས་རླུང་ལྟར་འཕྱོ་བ་མི་ཁུགས་པར། །མི་ཡི་བླ་མ་བྱེད་པའི་དུས་ཤིག་འོང་། །རང་སེམས་རྒྱུད་དང་མི་ལྡན་པར། །ལུང་ཚིག་ཁ་རུ་འདོན་ཅིང་རྩོད་པའི་དུས་ཤིག་འོང་། །སྒྲུབ་ཐབས་རེ་ཡི་སྒོར་ཞུགས་ ནས།།རང་གི་ཆེ་བ་འདོན་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པའི་དུས་ཤིག་འོང་། །རང་སྐྱོན་རི་བོ་ཙམ་ལ་མི་ལྟ་བར། །གཞན་སྐྱོན་རྟ་རྔ་ཙམ་ལ་ལྟ་བའི་དུས་ཤིག་འོང་། །འཁོར་ལོ་མ་བུ་དོན་ལ་འཇལ་བ་མི་ལྟ་བར། །ཐེག་དམན་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་བསྒྲེ་བྱེད་ཅིང་སྨོད་པའི་དུས་ཤིག་ འོང་།།དེ་ཡི་དུས་སུ་ཕྱི་རབས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ། །རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་དོན་ཆེན་འདི། །ཡི་གེར་བྲིས་ལ་རྒྱལ་པོས་ཆོངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བདེ་བའི་སྟན་ལ་བཞུགས་ནས། རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ། གསུང་རབ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་སྙིང་།མན་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉིང་ཁུ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་རྩེ། ཐེག་ཕྲན་སརྦ་ཤིན་ཏུ་བསྒྱུར་བ་འདི་བཀའ་སྩལ་པ། རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་བའི་འཁོར་ལོ་འདི་ལ་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཕར་ལ་འདྲི་དང་ཚུར་ལ་ལན་གདབ་དང་། །ཕར་ལ་འདྲི་ན་གནད་དང་ གགས་ལ་དྲི།།ཚུར་ལ་འདྲི་ན་ཕོ་རོག་གླེན་པའི་འགྲོས་ཀྱིས་ཟུར་ལ་འབྲོས། །རང་སེམས་རི་བོ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་བསྡད་པའོ། །ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་རྩོད་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་ཡང་དམ་འཆའ་གཞན་ཡང་དམ་འཆར་གཞུག་།རྩོད་པའི་ རྩོད་ལུགས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ།།བསྒྲུབ་བྱ་དམ་བཅའ་གཏན་ཚིགས་དཔེ་དང་ཆོས་ཉིད་བསྒྲུབ། །ཁོང་ཡང་དེ་བཞིན་འཆའ་རུ་གཞུག་།རང་གི་གྲུབ་མཐའ་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུའི་ཆོས། ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ། རང་བཞིན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་དམ་བཅའ་ གཏན་ཚིགས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲ། གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལ་རང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ལ་གཞན་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་འཆའ་རུ་གཞུག་གོ།

这是堪布贝若扎那在国王赤松德赞对于表相佛法生起傲慢时，对其及其眷属所赐予的这部论释。


《珍贵辩论之轮》
顶礼圣金刚萨埵。
主尊赤松德赞向堪布贝若扎那绕行七日，以右膝着地，将上师足顶戴于头顶，如是启白：
如同轮子母子以喻表示，犹如无云晴空日光升起，虽能明显显示一切显现世界，然小乘者们因执著于词句文字，将轮子上下他人之胜出，若有辩论应如何行？如是启问。
大堪布如是开示：大主尊请听，赤松德赞菩萨之子，无需向你宣说。昔日前往乌金国时，具千种功德的水晶童子，本来于一切乘无有迷惑，从比喻而立名请求辩论武器，从意义而立名请求辩论之轮。
大主尊如是，请求辩论之轮极为殊胜。虽然不会对实相生起争论，然于五百浊世之时，将有大圆满广为弘扬之时。将有心如风飘无法收摄，做人之上师之时。将有不具自心传承，口诵经文而辩论之时。将有入于各种修法之门，宣扬自己殊胜而诽谤他人之时。将有不观自过如山，却视他过如马尾之时。将有不观轮子母子之义，小乘者们轻视诽谤之时。
为彼时后代众生之利益，此辩论之轮大义，请王书写保存。如是宣说。
其后大堪布安坐于安乐座上，宣说此名为《珍贵辩论之轮》，一切经典之精要，一切教授之精髓，一切续部之顶端，极善转化小乘一切之此论。
此珍贵辩论之轮以五种意义宣说：向外询问与向内作答，向外询问则问要点与关键，向内询问则如愚笨乌鸦般躲向一边。如同大山般令自心极为稳固而住。
复次大主尊，辩论之义如是：自立誓言亦令他立誓言。应如是了知辩论方式：以所立、誓言、因、喻及法性而立。亦令他如是立。
如是显示自宗：九乘次第之法，名为有法，立誓言说无自性。其因为何？以是所知故。譬如水中月影。说所成立为法性。于此应自己通达并令他人随顺立誓。

།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ ཅིག་།ཐེག་པ་དགུའི་ཆོས། ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ལུང་ཨ་ནུ་ཡན་ཆད་དེ་ཨ་ཅང་ཆེས་ཏེ། ཨ་ཏི་ལ་ཡང་ཆིག་འཛིན་ཡོད། །ཆིག་འཛིན་མིང་གི་ཆིག་འཛིན་ཏེ། །མྱ་ངན་མིང་དང་བྲལ་བར་མ་ཤེས་ན། །ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་མ་གསུངས་སོ། ། ཆིག་འཛིན་མིང་དང་མ་བྲལ་ན། །ཐེག་པའི་མཐོན་དམན་རྩི་བ་བློ་ཆུང་དམན་པ་ཡིན། །རང་བཞིན་མེད་པར་དམ་བཅའ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱི་གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་། ནང་འཛིན་པའི་སེམས་གཉིས་ཀ་མིང་གི་འདུ་བྱེད་ལས་གྲུབ་པ་སྟེ། མིང་དེ་ཡང་ལྟར་སྣང་ཙམ་ལས། ཡང་དག་པར རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའོ།།དེས་ན་དམ་བཅའ་ལ་སྐྱོན་མེད་པའོ། །གཏན་ཚིགས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཞེས་ནི་བློའི་ཡུལ་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བློའི་ཡུལ་དུ་མ་གྲུབ་པའོ། །བློ་སརྦ་ནི་མིང་ཡིན་ལ། མིང་སརྦ་ནི་ བློ་ཡིན་པས་ན།ཤེས་བྱ་སརྦ་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུའི་ཆོས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་ལ་མིང་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དཔེ་མཚོན་པ་སྟེ། མེད་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་སྣང་བ་གཟུགས་སུ་ གྲུབ།།དངོས་པོ་མཚན་མར་མ་གྲུབ་རེག་བྱའི་ཐོགས་པ་མེད། །རྟག་ཆད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་མཐུན་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་ཤེལ་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་གི་།ལ་ནས་གསུངས་སོ། །གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་ བ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ། །རེག་བྱའི་ཐོགས་པ་རྡུལ་ཀྱང་མེད་པའོ། །ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གསལ་བའོ། །ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཁྱབ་པའོ། །ཁྱབ་པའི་ཁྱབ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། ཏིལ་ལ་མར་ གྱིས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའོ།།སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་བསྟན་པ་ན། དུང་དང་དཀར་པོ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་བསྟན་པ་ནི། ཆུ་དང་ཟླ་བ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།ཁོ་དེ་ཅིག་གི་བརྗོད་ལུགས་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཟེར་ན། རིམ་པ་དགུ་ལ་མིང་འདུག་པ། མིང་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲིའོ། །མིང་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་ན། མིང་དེ་སྤོར་བཏུབ་བམ་མི་བཏུབ། མིང་དེ་སྤོར་བཏུབ་ན་དེ་ཀ་འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཅེས་ལན་གདབ་བོ། །མི་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ ན།རིམ་པ་དགུ་ཆོས་ཅན་ཡིན་བྱས་ལ་སྐྱོན་འགལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མཚན་མར་མ་གྲུབ་ཟེར་ན། རང་བཞིན་མེད་ཅེས་སྨྲའོ། །མེད་ན་ཆད་ལྟར་མི་འགྲོའམ་ཟེར་ན། དཔེར་ན་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྨྲས་པས། །དེ་ལྟ་བུ་ཅིག་ཡོད་བར་ཅིས་ཤེས་ཟེར་ན། རྒྱུད་དང་ ལུང་གིས་ཤེས།གཏན་ཚིགས་དང་མི་འགལ་ལོ། །གཏན་ཚིགས་ཅིའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པས། དེ་ལྟར་ཤེས་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དམ་བཅའ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན། གཏན་ཚིགས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཤེས་བྱའི་དོན་ ཤེས་པ་ཡིན།དཔེ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ཡིན། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན། རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་རྩོད་བའི་བཅའ་ཐབས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ ཆེན་པོ་ལགས།རྩོད་པའི་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ།

复次大主尊请听！九乘之法，所谓有法者，即从阿努以上，过于阿昌，阿底亦有执著。执著即名之执著，若不知离忧名，金刚萨埵未说能见真实义。若不离名执著，计较乘之高下乃小智劣慧也。
所谓无自性之立宗者，外所取境及内能取心二者皆由名之造作而成，彼名亦仅是显现而已，实无真实事物性，故无自性。是故立宗无过。
所谓何为因相者，以是所知故。所知即心之境，真实法身非心之境界。心即一切名，名即一切心，故所知一切即九乘次第之法。何以故？以九乘次第有名故。
所谓如水中月喻者，乃法身之譬喻，非无亦非不无，显现成形。实相未成，无触碍。解脱常断二边。此乃显示法身之相应喻。如水晶童子所说。
所谓所立为法者，法即显现成形。所谓性即触不成形。无微尘触碍。法即明显法身。性即遍于智慧身。遍及之方式譬如芝麻遍油。显示身与智慧不可分，如螺与白色不可分。显示法与法性不可分，如水与月不可分。
复次大主尊请听！彼等之说法如是：若说九乘次第是有法，问曰：次第九中有名，名岂不变耶？若说名不变，名可易否？若名可易，即是变也，如是答复。若说不变，说九乘次第是有法则有相违过。
若说法之实相未成，则说无自性。若问无则岂不堕断见？答曰如水中月。若问如何知有如是？以续部及教典而知，不违因相。
何为因相？以是所知故。如是了知则所立无过即法性，立宗无过即无自性，因相无过即了知所知义，譬喻无过即水中月，所成果无过即身与智慧无二。
宝珠诤论轮中诤论建立方法品第一。
复次大主尊问曰：啊！大阿阇黎！请为开示诤论之基、道与果。

།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་ལ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་རལ་གྲི་ངར་དང་ལྡན་པ་དེས། ཤིང་དང་རྡོ་དང་ སེམས་ཅན་དང་།ལྕགས་ངར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་གཅོད་ནུས་སོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ། རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདིས་ཀྱང་། མཚན་མ་ཐེག་པའི་ཆོས་དང་། ནག་པོ་ཁ་འབྱམ་གྱི་ཆོས་སརྦ་མ་ལུས་པར་གཅོད་ནུས་སོ། །དེས་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྨྲ་བའི་མཚོན་ཆ་ཞེས་ བྱའོ།།རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕྱི་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ། ནང་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ། གསང་བ་ཆེན་པོ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཁྲུལ་བའི་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ། །འཁྲུལ་པའི་གཞི་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐུ་འཁྲུལ་བའི་གཞི་དང་། གསུང་འཁྲུལ་བའི་གཞི་དང་། ཐུགས་འཁྲུལ་བའི་གཞི་དང་། ཡུལ་འཁྲུལ་པའི་གཞིའོ། །དེ་ཡང་གཞི་མེད་ན་འཁྲུལ་པའི་གནས་མེད་པའོ། །གཞི་དང་བློ་གཉིས གང་འཁྲུལ་ཟེར་ན།འཁྲུལ་པ་གང་འཁྲུལ་ན་ནི་གཞི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ། འཁྲུལ་པ་གང་གིས་འཁྲུལ་ན་ནི། མ་རིག་པས་འཁྲུལ་པའོ། །གང་མ་རིག་ན་ནི་གཞིའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མ་ཆད་པས་བརྗོད་པས་མི་ལང་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་རིག་པས་འཁྲུལ་ལོ། །གཞིའི་ཡོན་ ཏན་ཇི་ལྟར་གནས་ཟེར་ན།སྐུའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ནི། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ངོ་བོ་འགག་མེད་ཡིན། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གཡས་གཡོན་མེད་པར་གསལ། །མདུན་རྒྱབ་མེད་པར་གསལ་བས་ཡེ་ཤེས་ཐལ་ཡིན། །གསལ་བ་ཡིན་པར་རང་གིས་མ་རིག་པས། །སྐུ་ཡི་ཡོན་ ཏན་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ།ལྟར་སྣང་བློའི་ཚུལ་གྱིས་འགྱུར་བར་འཁྲུལ་པའོ། །གསུང་ཉིད་གཞི་ལས་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་ནི། །འདྲ་གཞི་མེད་ན་འཁྲུལ་བའི་གནས་མེད་དོ། །བྲག་ཆ་ལྟ་བུའི་གསུང་ཉིད་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་བློ་ཡི་ཡིད་གཡོས་པས། བུདྡྷའི་གསུང་ལ་འགག་སྒྲིབ་མེད་པར་མ་རིག་སྟེ། །གསུང་ལ་མིང་བཏགས་འདྲ་འབག་རྩིས་པས་འཁྲུལ་པའོ། །ཐུགས་ཉིད་གཞི་ལས་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་ནི། །འདྲ་གཞི་མེད་ན་འཁྲུལ་པའི་གནས་མེད་དོ། །ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་ལ་དང་བ་ཡིན། །ནམ་མཁའི དཀྱིལ་ལྟར་མཐའ་དང་ཡེ་ནས་བྲལ་བ་ལ།།ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་ཐོལ་གང་རང་འཁྲུལ་འབྱུང་། །གོ་འབྱེད་ནམ་མཁའ་ཡིན་སྙམ་སེམས་སུ་བཏགས། །ནམ་མཁའ་འདྲ་གཞི་བྱས་ནས་མཐའ་དབུས་མེད་པར་འཁྲུལ་བའོ། །ཡུལ་ཉིད་གཞི་ལས་འཁྲུལ་བར་བསྟན་པ་ནི། །འདྲ་གཞི་ མེད་ན་འཁྲུལ་པའི་གནས་མེད་དོ།།གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་འགག་མེད་ལ། །ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་ཡོན་ཏན་གསལ་བར་ཤར། །ཡུལ་གྱི་འཁྲུལ་བའི་འདྲ་གཞི་ཁ་དོག་ལྔ་ཡིས་བྱས། །དེས་ན་འཁྲུལ་བ་ཐམས་ཅད་གཞི་ལས་འཁྲུལ། །དེ་ཡང་དཔེ་དང་དོན་དུ་སྦྱར་ལ་ བསྟན་པ་ནི།།ཐག་པ་སྦྲུལ་མིན་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་དེ། །ཐག་པ་སྔོན་དུ་འདུག་པ་ལྟར་སྣང་ཚུལ་དུ་འཁྲུལ། །ཐག་པ་དེ་ཉིད་ཡེ་ནས་སྦྲུལ་ཡིན་ན། །སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐག་པ་དེ་སྦྲུལ་མ་ཡིན་པས་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཐག་པ་དེ་ཡེ་ནས་སྦྲུལ་ཡིན་ན། སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ཞེས་ཅི་སྟེ་གདགས་པའོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་གཞི་འཁྲུལ་ན་གཞི་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྲོ་ཟེར་ན། གཞི་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་བའི་ངོ་བོ་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་ཞེས་སྨྲས་པའོ།

大导师开示道：'大主宰请听。应当如是了知此珍贵的辩论之轮。譬如利刃锋利，能斩断木、石、有情及钝铁等一切。如是，此珍贵的辩论之轮亦能斩断一切相状乘法及黑遍法。故称为珍贵言说之武器。'
所谓珍贵的辩论之轮有三种：外辩论之轮、内辩论之轮、大秘密辩论之轮。其为何？以迷乱的基、道、果三者来确定。当详细分别宣说。
迷乱的基有四种：身迷乱之基、语迷乱之基、意迷乱之基、境迷乱之基。若无基则无迷乱之处。基与心二者，何者迷乱？若问何者迷乱，则是基迷乱；若问由何迷乱，则是由无明迷乱。
何为无明？即对基的无量功德不能言尽，而不知是佛的功德故迷乱。若问基的功德如何安住？身的功德宣说为：自性任运本质无灭，大明澈本质无左右而明，无前后而明故为智慧通达。因自身不知是明澈，于身功德无变异处，随显现心的方式而迷乱为变异。
宣说语本身从基迷乱：若无相似基则无迷乱之处。于如回声般的语本身，因心意动摇为三轮，不知佛语无障碍，于语加名称计为相似面具而迷乱。
宣说意本身从基迷乱：若无相似基则无迷乱之处。意的自性明澈清净，如虚空中本离边际，如水泡般突然自生迷乱。认为开显即是虚空而执著为心，以虚空为相似基而迷乱为无边无中。
宣说境本身从基迷乱：若无相似基则无迷乱之处。于大明澈功德无碍处，五色功德明显显现。以五色为境迷乱的相似基。故一切迷乱皆从基迷乱。
复以比喻和义理结合宣说：绳非蛇而显现为蛇，因绳先存在而迷乱为显现方式。若彼绳本为蛇，则不可说词'迷为蛇'。为何？因绳非蛇而有'迷为蛇'之名，若绳本为蛇，何须安立'迷为蛇'？
如是比喻，若说迷乱基迷则基成过失者，因基清净法身自性任运成就之本质离过失，故说迷乱。

། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡེ་ནས་དག་ཅིང་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ཡེ་འཁྲུལ་ཡིན་པའི་གནད་ཀས་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་བ་དེ། ཡེ་སྐྱོན་དང་བྲལ་ཏེ་གཞི་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ། འཁོར་ལོ གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་གིས།།ལྟར་སྣང་མིན་ཞིང་འགྱུར་མེད་ཡིན་པ་ན། འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་གཉིས་སུ་གདགས་སུ་མེད། །འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་བློ་ཡི་ལྟར་སྣང་ཡིན། །ལྟར་སྣང་དེ་ལ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གཅེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་ འཁོར་ལོའི་འཁྲུལ་པའི་འདྲ་གཞི་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། འཁྲུལ་པའི་ལམ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་བ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།འཁྲུལ པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ།སྐུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། གསུང་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཐུགས་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ འཁྲུལ་ཞེ་ན།སྐུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། གསལ་དང་མི་གཡོ་རྒྱ་མ་ཆད། །མི་འགྱུར་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བ་ལ། །སྐུ་ཡི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་མ་རིག་པས། །དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡན་ལག་ལྔ། །དོན་སྙིང་ལྔ་དང་ནང་ཁྲོལ་ལྔ། །བདུད་རྩི་ལྔ་ དང་ནད་ལྔར་བཏགས།།བཏགས་པའི་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་གིས། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཁ་དོག་དབྱིབས་སུ་བཏགས། །བཏགས་པ་སརྦ་བློ་དང་མིང་ཡིན་པས། །ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་ལོངས་སྐུར་མ་གྱུར་ཏེ། །མིང་གི་གདགས་བྱ་རང་གིས་མ་གྲོལ་བས། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་འཁྲུལ་པའོ།།གསུང་གི་ལམ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་གསུང་ཉིད་ཡེ་ནས་འགྱུར་མེད་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་བས། །བཏགས་ཚད་རེ་ལ་མིང་རེ་བྱུང་། །མིང་དུ་བྱུང་ཚད་གསུང་གི་སྒྲ་རུ་བྱུང་བའོ། །ཐུགས་ཉིད་ འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི།།ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ནི་རང་འཁྲུལ་ཡིན། །སྐྱི་བསེར་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ནི་ཀུན་དུ་འགྱུར། །རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་ཀུན་དུ་གཅོད། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་མི་གཅོད་པར། །རྣམ་རྟོག་མིང་ལ་བཅད་པས་འཁྲུལ་པའོ། །ཡུལ་ཉིད་ ལམ་གྱི་འཁྲུལ་པ་བསྟན་པ་ནི།།ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་གསལ་བ་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་པས། །ཁ་དོག་དཀར་དམར་ལྗང་དང་སྔོ་དང་སེར། །ཕྱོགས་མཚམས་སྟེང་འོག་ཀུན་གྱི་མིང་། །རིན་ཆེན་ལྔ་དང་འབྱུང་ཆེན་ལྔ་རུ་བཏགས། ། མིང་གི་གདགས་གཞི་ཡུལ་ཉིད་ལམ་དུ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདུས། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། །དངོས་པོའི་དུས་ནས་འཁྲུལ་པའི་འདྲ་གཞི་ཡིན་པར་ངེས། །མིང་དུ་འདོགས་པའི་དུས་ན་འཁྲུལ་པའི་ལམ་ཉིད ཡིན་པར་ངེས།།བཏགས་པ་སྨིན་པའི་དུས་ན་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ངེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་འཁྲུལ་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། །འཁྲུལ་ པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཞུས་སོ།

如果法身的本性自然成就之中，不是本来清净且离于过失，则由于本来迷乱的关要，就不能安立为所谓的迷乱。再者，法身的本性自然成就，本来离于过失，基础无有过失，由三轮中意识动摇分别心的差别，非是显现且无有改变时，不能安立为迷乱与不迷乱二者。一切迷乱是心的显现。对于这种显现上师的教言重要。如是所说。此为宝贵争论之轮迷乱相似性示现品第二。
复次大自在主请问道：'啊，大上师，请为开示迷乱之道。'大上师开示道：'大自在主请听，迷乱之道有四种：开示身如何迷乱之道、开示语如何迷乱之道、开示意如何迷乱之道、开示境如何迷乱之道。
其中如何迷乱呢？开示身如何迷乱之道：明晰不动无边际，不变而动且摇晃，身之功德有五种，由于无明不知是功德，五根与五肢，五脏与五腑，五甘露与五病所执著。由执著心的差别，执著为相好颜色形状。执著是一切心与名称，法身本性未成受用身，名称所执未能自解脱，故迷乱为相好圆满受用身。
开示语如何迷乱之道：法身之语本来无变，由三轮意识动摇，每一执著各生一名，所生名称成为语音。
开示意如何迷乱之道：如水泡之意是自迷乱，如微风之意普遍变化，如利剑之意内外普断，于大智慧义不应断，由断分别名而迷乱。
开示境之道迷乱：五色本性本来明显，由三轮意识动摇，白红绿及蓝与黄，方隅上下一切名，执著为五宝与五大，名称所执境道迷乱之开示。
大王如是，总摄则归为三种：身与智慧无二，从实相时确定是迷乱之相似，安立名称时确定是迷乱之道，执著成熟时确定是迷乱之果。如是所说。此为宝贵争论之轮开示迷乱之道品第三。复次大自在主请问道：'啊，大上师，迷乱之果如何？'而请问。

།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་བཞི་སྟེ། །སྐུ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། །གསུང་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། །ཐུགས་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ། ཡུལ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ཡང་སྐུ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ནི། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་དང་། །རྐང་མངས་དང་ནི་རྐང་གཉིས་དང་། །པྲད་པ་དང་ནི་ཟླུམ་པ་དང་། །རིང་བ་དང་ནི་ཐུང་བ་དང་། །ཟག་པ་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་སོ། །གསུང་ཉིད་འཁྲུལ་པའི འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ནི།།འཛེར་པ་དང་ནི་ཤེས་པ་དང་། །འགག་པ་དང་ནི་འགྲིབ་པ་དང་། །ན་བ་དང་ནི་ཞར་བའོ། །ཐུགས་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ནི། །བདེ་བ་དང་ནི་སྡུག་པ་དང་། །དགའ་བ་དང་ནི་མི་དགའ་དང་། །ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་དང་བྱ་བྱེད་དོ། །ཡུལ་གྱི་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་ བུ་བསྟན་པ་ནི།།འབྱུང་ཆེན་ལྔ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་དངོས་པོར་སྨིན། །རི་རབ་རྩེ་མོ་རི་བོའི་ཁོང་སེང་དང་། །རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་རི་བོའི་མཐོན་དམན་དང་། །གླིང་བཞི་མུན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། །བྱེ་ཚན་མོ་དང་རྣག་ཁྲག་དང་། །ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་རི་དང་རོ་མྱགས་འདམ། །སྤུ་གྲིའི་ སོ་དང་མི་གཙང་ལྗན་ལྗིན་རྣམས།།ཡུལ་གྱི་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པའོ། །ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །སྒོ་བཞི་རྩད་ནས་མཆོད་ཅིང་། །མཚན་མ་རང་སར་མ་གྲོལ་ན། །ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་མ་གསུངས་སོ། །སྒོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་འབྱུང་བས་འཆི་བའི་སྒོ། །བྱས་པ་སརྦ་འཇིག་པའི་སྒོ། །འདུས་པ་སརྦ་འབྲལ་བའི་སྒོ། །བསགས་པ་སརྦ་བས་པའི་སྒོ། །བསྐལ་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས། །སྒོ་བཞི་རྩད་ནས་མཆོད་པས། །འཁོར་བའི་འདམ་ནས་ཐོན་དུས་མེད། །མཚན་མ་རང་སར་མ་གྲོལ་བས། །བྱས་པའི ཆོས་ལ་ཟིན་དུས་མེད།།ལྟ་བ་བལྟས་པས་ཕག་ཚོད་ཡིན། །སྒོམ་པ་བྱས་པས་ཡིད་སྨོན་ཡིན། །སྤྱོད་པ་བྱས་པས་ཚུལ་འཆོས་ཡིན། །འབྲས་བུ་བསྒྲུབས་པས་འཁོར་བ་ཡིན། །མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་ཙམ་ན། །བཅོས་མེད་བསྣན་མེད་བློ་ཡི་ཡུལ་ལས་འདས། །བསྒྲུབ་མེད་བརྗོད་ མེད་མ་གསུངས་པ་བཀའ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཅེས་གསུངས་སོ།།རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། །ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་མི་འགྱུར་བ། །བློའི་ཆོས་དང་ཡེ་ ནས་བྲལ་བ་ལ།འཁྲུལ་བ་གཅད་ཅི་དགོས་ཞེས་ཟེར་ན། ཁོ་བོས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།ཕར་ལ་འདྲི་དང་ཚུར་ལ་འདྲི་ན་ལན་གདབ་གཉིས། །ཤེས་པ་མ་རྨོངས་བློ་ལ་ཞེན་པར་གྱིས། །ཕར་ལ་འདྲིན་འདི་ ལྟར་ཤེས་པར་བྱ།། ཏི་ཡོ་ག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ། །འཁྲུལ་གཞི་རྩད་ནས་བཅད་པ་གཙིགས་སུ་ཆེའམ་མི་ཆེ་ཞེས་དྲི། འཁྲུལ་གཞི་གཙིགས་སུ་མི་ཆེ་ཟེར་ན། །ཁྱོད་ད་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲིའོ། །ཡིན་ཟེར་ན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་མཐུ་དང་ རྫུ་འཕྲུལ་དང་འོད་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཆེན་པོ་བྱུང་ན།ཁྱོད་ལ་ད་ལྟ་དེ་འབྱུང་ནུས་སམ་ཞེས་དྲིའོ། །འབྱུང་ཟེར་ན། རྟགས་མངོན་དུ་འདོན་དུ་གཞུག་གོ། །མི་འབྱུང་ཟེར་ན། ད་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཟེར་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱས་ལ་སྐྱོན་དགལ་ལོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ལ་འཁྲུལ་པ་རྩད་བཅད་མི་དགོས་ཟེར་ན།ཁྱོད་ལ་ད་ལྟ་རྟོགས་པ་ཡང་མི་འདུག་།མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མི་འདུག་པ། འཁྲུལ་བ་མ་བཅད་པར་སངས་ཅིས་རྒྱ་བྱས་ལ་དྲིའོ།

大师开示道：'大主尊请听，迷乱的果报有四种：身体的迷乱果报、语言的迷乱果报、意识的迷乱果报、境界的迷乱果报。'
其中身体迷乱的果报是：欲界六天、多足、双足、扁平、圆形、长形、短形以及有漏的诸身。
语言迷乱的果报是：口吃、结巴、嘶哑、衰退、病态和含糊不清。
意识迷乱的果报是：快乐和痛苦、欢喜和不喜、散乱和造作。
境界迷乱的果报是：五大元素坛城实相成熟、须弥山顶和山腹洞穴、树木丛林和山峦高低、四大部洲黑暗坛城、热沙和脓血、铁刺山和粪泥沼泽、剃刀刃和污秽泥泞，这些都是境界迷乱的果报。
复次大主尊，如是，若不从根本供养四门，不能于相上解脱，金刚萨埵未曾说能见真实义。四门的性相是这样的：生起是死亡之门，所作一切是毁灭之门，聚集一切是分离之门，积累一切是衰败之门。
从无始劫以来，从根本供养四门，未能从轮回泥潭中出离。因为未能于相上解脱，对所作之法无有把握时机。见解是观察的揣测，修行是心愿，行为是装模作样，果位是轮回。
一旦于相上解脱，无造作、无增添、超越心的境界，无需修证、无可言说，这是未宣说的广大密意。
这是宝贵的诤论之轮'迷乱果报品'第四章。
复次大主尊问道：'啊，大师，若真实本性无变，本来离于心法，为何需要断除迷乱？'如是请问。
大师开示道：'大主尊请听，向外问与向内问有二种答复。心识不迷惑，于心要执持。向外问应如是了知：对于瑜伽圆满大法，断除迷乱根本重要否？'
若说断除迷乱根本不重要，则问：'你现在是佛还是不是佛？'若说是佛，则问：'圆满正觉佛陀具有神通、神变、光明和大加持力，你现在能否显现这些？'
若说能显现，则令其当下显示证相。若说不能显现，则指出与说自己是佛相违之过失。
若说正等正觉佛陀不需要断除迷乱，则说：'你现在既无证悟，又无现证，不断除迷乱如何成佛？'

།འཁྲུལ་པ་མཆོད་པར་ནི་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་ན། རྟོགས་པ་མ་ཤར་བར་ནི་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མི་ཐོབ་ན།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མ་ཐོབ་པར་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ན། མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཐབས་མེད་ན། སྨྱོན་པའི་ཚིག་མ་སྨྲ། བྱིས་པ་ཚང་ཀ་མ་བཞིན་ཡས་ཟུང་མས་ཟུང་མ་སྨྲ། རྒན་རྒོན་འཆལ་བ་བཞིན་དུ་ཚིག་ གཏམ་ཅོལ་དུ་མ་སྨྲ།ཚིག་གཏམ་ཅོལ་གྱིས་འབྲས་བུ་སངས་མི་རྒྱ། ཚིག་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཤིང་སྨྲ་བ་ཡིན། ཚིག་རང་རྒྱུད་དང་མི་འགལ་བར་སྨྲ་དགོས་པ་ཡིན། ཚིག་དང་དོན་དུ་འགལ་ན་སྨྲ་མཁས་ཀྱང་དོན་མེད། ནེ+ེ་ཚོ་གོ་གསོས་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ འདི་སྐད་བྱས་ལ་དྲིའོ།།ཁྱོད་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་མཁས་ན། འཁྲུལ་པའི་དོན་ལ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་རྨོངས་པར། ཤེལ་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ལྟར་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན་པས། འགྲོ་དྲུག་སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་དང་བཅུད་གཉིས་པོ་འདི། འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པར་མཉམ་ པས།མི་མཐུན་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡུལ། རི་མཐོན་དམན་དང་ལུང་པ་ཡངས་དོག་འདི་ལ་རིག་པ་མེད་བ་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན། ནང་བཅུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཕུང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ། ལེགས་པ་དང་། མི་ལེགས་པ་དང་། པྲད་པ་དང་ཟླུམ་པ་འདི་ལ་རིག་པ་ ཡོད་པ་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་ཅི་ལས་གྲུབ་ཅེས་བྱས་ལ་དྲིའོ།།ཕྱི་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་འབྱུང་བ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ལ་རིག་པ་མེད་པ་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་ཞེས་དྲིའོ། །རིག་པ་མེད་པར་ཅིས་ཤེས་ཟེར་ན། རིག་པ་ཡོད་པར་དམ་ཆོས་བྱས་ལ་གང་ཐག་བསྡམ་མོ། །དམ་ བཅས་ཙམ་ནས་འདི་སྐད་བྱས་ལ་དྲིའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་འདི་ལ་རིག་པ་ཡོད་ན། ས་ལ་རྐོ། རྡོ་ལ་བརྡུང་། ཆུ་ལ་འཐུང་། མེ་ལ་སྲེག་པས་ན། ཆོས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པར་ཐལ་བྱས་ལ་སྐྱོན་འགལ་ལོ། །ཆོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐར་པའི་ལམ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་བྱས་པས་ཆོས་ པ་རྣམས་སྲོག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཅོད་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱས་ལ་སྐྱོན་འགལ་ལོ།།སྲོག་གཅོད་ཀྱང་མི་སྟོ་ཟེར་ན་ལས་ལ་དགེ་སྡིག་མེད་པས། ཆོས་པའི་ཆེ་ཅིས་འདོན་བྱས་ལ་དྲིའོ། །ཆོས་པ་ལ་ཆེ་མེད་ཅིང་རྫོགས་ཆེན་ལ་ཆེ་མེད་ན། སངས་ རྒྱས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་འགལ་ལོ།།སངས་རྒྱས་ལ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་མེད་ན། སེམས་ཅན་དང་ཁྱད་མེད་པར་ཐལ་བྱས་ལ་སྐྱོན་འགལ་ལོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་ལ་རིག་པ་མེད་ཟེར་ན། ཁོ་བོས་སྨྲས་པའི་ཐོག་ན་འདུག་པ། ཁྱོད་ཀྱི་ཆེ་ཅིས་འདོན་བྱས་ལ་དྲིའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕར་ལ་འདྲི་ན་གནད་དང་གགས་ ལ་དྲིའོ།།ཚུར་ལ་འདྲི་ན་ཟུར་དང་ཐབས་ཀྱིས་འབྲོས། །གདམས་ངག་མངོན་དུ་འདོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །གདམས་ངག་སྤྱི་ཟོང་མི་བྱ་རང་གིས་རྟོགས་པར་གྱིས། །རང་གིས་རྟོགས་བ་ར་བྱ་བ་ནི། །བདེ་གཤེགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣོད་དང་། འགྲོ་དྲུག་སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་ལ་རིག་པ་མེད་པའི་གནད་ ཀ་ནི།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཉིད་ན། གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་འགག་མེད་ལ། ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་འདྲ་གཞི་གསལ་བར་ཤར། །གསལ་བ་ཡང་རིག་པ་མི་མངའ་སྐུ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་འདྲ་གཞི་དེ། སྔར་ཡང་རིག་པར་མི་གནས་ད་ཡང་གནས་མི་སྲིད་པའོ། །ནང་གི་བཅུད་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བཅུད་རྣམས་ལ།།རིག་པར་གནས་པའི་གནད་ཀ་ནི། །གསལ་དང་མི་གཡོ་རྒྱ་མ་ཆད། །མི་འགྱུར་གཡོ་འགུལ་ལྟ་བུ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ། །སྔར་ཡང་མ་འབྲལ་ད་ཡང་མི་འབྲལ་ལོ།

如果通过迷乱供养不能生起证悟，如果没有生起证悟就不能获得圆满受用身，如果没有获得圆满受用身就不能现前证悟，如果没有现前证悟就没有涅槃的方法，那就不要说疯狂的话语。
不要像小孩子一样上下颠倒说话，不要像愚昧老人一样说胡言乱语。胡言乱语不能成就佛果。
言语是思维后说出的。言语要与自心相应而说。言语与意义相违背，即使善于言说也无意义，就像给死人喂食一样。
再次向大主如是问道：如果你通达真实义，就应该像水晶童子一样，对迷乱义理从任何方面都不迷惑而了知。
六道众生的器世间和有情世间这两者，虽然都由五大元素所摄，但其差别却极大。外器世间所摄的境界，山的高低和山谷的宽窄，为什么没有意识？内有情世间所摄的有漏蕴体，美丑、方圆，为什么有意识？由什么因缘而成就？如是询问。
外器世间所摄的众生器界五大曼荼罗为什么没有意识？如果问：'如何知道没有意识？'就立宗说：'有意识'，然后加以破斥。
一旦立宗就这样问：如果众生的器世间有意识，那么挖地、打石、饮水、用火烧时，修行人也会成为杀生者。这样就有过失矛盾。修行人也就没有解脱道了。
如果这样说，修行人就会不断地杀生，这就有过失矛盾。如果说杀生也无所谓，那就意味着业没有善恶，那么该如何显示修行人的殊胜？如是询问。
如果修行人没有殊胜，大圆满也没有殊胜，就与佛陀的殊胜功德相违背。如果佛陀没有殊胜功德，就会导致与众生无异的过失。
如果说众生的器世间没有意识，那么对于我所说的这些，你如何显示其殊胜？如是询问。
应当如是了知：向外询问时要问要点和关键，向内询问时要用方便善巧来解答。不是要直接宣说教授，不要泄露教授的总义，要自己领悟。
关于自己应当领悟的，善逝智慧的器世间和六道众生的器世间没有意识的要点是：在无始时，大明性的无碍本体中，五色的影像明显显现。明显也不具意识，是身的功德。
那五色的影像，过去不住于意识，现在也不可能安住。关于内有情世间所摄的众生安住于意识的要点是：明晰、不动、无间断、不变而似有动摇，佛陀的五种殊胜功德，过去未曾分离，现在也不会分离。

།སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་དེ། །དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་ངོ་བོ་གཅིག་། ལུས་དང་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །ངོ་བོ་ཐ་དད་རང་བཞིན་གཅིག་བར་གནས། །དེའི་ཕྱིར་ན་རིག་པར་གནས་དང་མི་གནས་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཡང་དག་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལས། འཁྲུལ་གཞི་གཙིགས་སུ་ཆེ་བ བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ལ་རྨོངས་པ་མི་མངའ་བས། །ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་གསུངས་པ་འདི། །ཐེག་པ་མང་པོའི་སྐོ་ནས་རྩོད་ན ཇི་ལྟར་བགྱི།ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།གང་ཟག་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་མི་གཅིག་ཐ་དད་སྣང་བ་ལ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ལ་རྨོངས་པ་མི་མངའ་བས། །ཐེག་པ་གང་འཐད་ཐེག་པ་བརྗོད་པས་ མི་ལང་གསུངས་པ་ཡིན།།སེམས་ཅན་བློ་རྣམས་མ་ཟད་པར། །ཐེག་པའི་གྲངས་ལ་བརྗོད་པས་མི་ལང་སྟེ། །བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདུས། །འདུས་བྱས་མཚན་མའི་ཐེག་པ་རྣམས། །རྫོགས་ཆེན་ཁ་འབྱམ་ཐེག་པ་དང་། །གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་འབྲས་བུ་འགྱུར་མེད་ཐེག་ པ་གསུམ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །འདུས་བྱས་མཚན་མའི་ཐེག་པའི་རྩོད་དུ་བྱུང་ཙམ་ན། །ཐེག་དམན་ཀླད་གཅོག་མགོ་བོ་དཀྲུམ་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་པ་འོག་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། །དཔེར་ན་ཁྲོན་པའི་ནང་ཉིད་ན། །སྦལ་བས་སེང་གེར་གཟེངས་ཕྱུང་ ཚུལ་བཅོས་ཀྱང་།།བསྐལ་བར་བགྲངས་ཀྱང་སེང་གེར་མི་འགྱུར་ལྟར། །འདུས་བྱས་མཚན་མའི་ཐེག་པས་ཀྱང་། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ངོ་བོ་ཁྱེད་ལ་ཆ་མེད་པས། །བསྐལ་པར་བགྲངས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མི་རྙེད་དོ། །ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །འདུས་བྱས་ མཚན་མས་རྩོད་ཙམ་ན།།རྟག་གམ་མི་རྟག་བྱས་ལ་འདྲིའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྟག་ཅེས་ཟེར་ན། །ཕྱུག་པོའི་ནོར་རྫས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན། །དེ་ལ་གང་སྟོངས་འོང་བར་མི་རིགས་སོ། །སྟོང་པ་གང་བར་མི་རིགས་སོ། །སྐྱེས་པ་འཆི་བར་མི་རིགས་སོ། ། འདུས་པ་འབྲལ་བར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱས་ལ་སྐྱོན་འགལ་ལོ། །འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཅེས་ཟེར་ན། ཐེག་པ་འོག་མའི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་བསྒྲུབས་པ་ལ་དོན་མེད་བྱས་པས་སྐྱོན་གཉིས་སུ་གཞུག་གོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཐེག་པ་འོག་མའི་བརྒལ བརྟག་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། རྫོགས་ཆེན་ཁ་འབྱམ་རྩོད་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་སོ།

身与智慧的本体，因不可分故为一体。身与境之相，本体虽异而自性一如。
因此，有住于觉性与不住于觉性的差别。
此为宝贵诤论之轮中，正法身本体抉择中，重要迷惑基础阐述品第五。
复次大自在主问道：'大上师啊，如来心中无有迷惑，故说乘无究竟，若从多乘角度争论，当如何？'
大上师答道：'大自在主请听，因众生根器差别不同，如来心中无有迷惑，故随众生根基宣说诸乘。'
众生心智无尽故，乘之数目说不尽。总摄则归为三种：有为相之诸乘、大圆满广大乘、密咒金刚不变果乘三者。
大王当如是了知。当有为相乘争论时，为摧毁小乘之见，故说下乘之相：
譬如井中青蛙，虽装作狮子威势，纵经劫数亦不能成为狮子。如是有为相乘，因自性任运本体无分，纵经劫数亦不能证得佛果。
复次大自在主，如是当有为相争论时，当问是常还是无常。
若说有为之果是常，则富人财物亦是有为之果，则不应有匮乏，不应有充满，不应有生死，不应有聚散，以此破其过失。
若说有为无常，则下乘之果是有为，修持即无义，以此破其二过。
此为宝贵诤论之轮中，下乘诘难品第六。
复次大自在主问道：'大上师啊，若大圆满广大争论，当如何了知？'

།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།རྫོགས ཆེན་ཁ་འབྱམ་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ།ནག་པོ་ཁ་འབྱམ་དོན་མེད་སྲང་སྟོང་འཆག་།ཆར་པ་མེད་པའི་འབྲུག་ལྡིར་དོན་རེ་ཆུང་། །སྟོང་པ་ཧད་པོ་དོན་མེད་སྐུ་ཡི་དོན་མཐོང་དཀའ། །རྫོགས་ཆེན་ཁ་འབྱམ་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། །བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་གཞག་ས་མེད་པས་ གོལ།།རི་ཤོ་རླུང་ཁྱེར་བརྟེན་ས་མེད་པས་གོལ། །ཁྱུང་ཆེན་གནམ་འཕང་གཅོད་ཀྱང་གཏད་སོ་མེད་པས་གོལ། །ཏི་བྱ་ངན་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ལམ་ལ་མཁས། །རྫོགས་ཆེན་ཁ་འབྱམ་རྩོད་ཙམ་ན། །སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་གང་ཡིན་བྱས་ལ་དྲི། །སྐུ་ཡི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་བྱས་ལ་ དྲི།།གསུང་གི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་བྱས་ལ་དྲི། །ཐུགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་བྱས་ལ་དྲི། །ཡུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་བྱས་ལ་དྲི། །སངས་རྒྱས་བཞི་ཡི་མཚན་ཉིད་མ་ཤེས་ན། །རིག་པ་རྐྱང་འདེད་བྱས་པས་འབྲས་བུ་སངས་མི་རྒྱ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ། མ་བུའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་བཞི་རུ་ཤར། །རྟོགས་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་བཞི་རུ་ཤར། །རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་བར་ཤེད་ན། །ཐར་པ་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་ཅི་གདའ། །བརྡ་དེ་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡིན། །གདམས་ངག་ཐུག་སར་མ་ཐུག་ཅིང་། །མཚན་མ་རང་སར་མ་གྲོལ་ན། །སངས རྒྱས་བཙལ་བས་རྙེད་པར་ནི།།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་མ་གསུངས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་རྫོགས་ཆེན་ཁ་འབྱམ་ལ་བརྒལ་བརྟག་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། གསང་སྔགས་འབྲས་བུ་ རྡོ་རྗེ་མི་འགྱུར་བའི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་བ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།མི་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་མི་འགྱུར་སྐྱོན་དང་ཡེ་ནས་བྲལ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་མི་འགྱུར་སྐྱོན་དང་ཡེ་ནས་ བྲལ།།གསུང་ཉིད་མི་འགྱུར་སྐྱོན་དང་ཡེ་ནས་བྲལ། །ཐུགས་ཉིད་མི་འགྱུར་སྐྱོན་དང་ཡེ་ནས་བྲལ། །ཡུལ་ཉིད་མི་འགྱུར་སྐྱོན་དང་ཡེ་ནས་བྲལ་བའོ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །སེམས་ཅན་དུས་ཀྱི་ལྟར་སྣང་ལ། །སངས་པ་རེ་ལ་ཉོན་མོངས་རེ། །རྟོགས་པ་ མངོན་དུ་གྱུར་ཙམ་ན།།ཉོན་མོངས་རེ་ལ་སངས་པ་རེ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱིས་དེ་ལ་བྱ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི། །ཀུན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཆེན་པོ་ལ། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུ་མེད། །རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུ་མེད། ། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུ་མེད། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུ་མེད། །གཉིས་མེད་སྐྱོན་ཡོན་གཉིས་དང་བྲལ། །ཡེ་ནས་བརྗོད་མེད་ཚིག་དང་བྲལ་བའོ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ངོ་བོ་ལ། །རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་བྱུང་། །རྟོགས་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས ཏེ།།མ་རྟོགས་དུས་ན་སེམས་ཅན་ནོ། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སུ་བྱུང་། །རྟོགས་པའི་དུས་ན་བདེ་བར་ཤར། །མ་རྟོགས་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤར། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་བྱུང་། །མ་རྟོགས་པ་ན་འཁོར་བར་འཁྱམ། །རྟོགས་པའི་དུས་ན་མྱ་ངན་འདས། །ཉོན་ མོངས་སངས་རྒྱས་གཉིས་སུ་བྱུང་།།མ་རྟོགས་དུས་ན་ཉོན་མོངས་བཞི་རུ་ཤར། །ཉོན་མོངས་བཞི་ཡི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། །སྐུ་ཡི་ཉོན་མོངས་གསུང་གི་ཉོན་མོངས་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་སོ།

大师开示道：'大主尊请听，大圆满散漫的特征是这样的：黑色散漫无意义如同空巷漫步，无雨空响雷声意义甚小，空洞无物无意义法身难见。讲述大圆满散漫者的特征：如同被风吹走的鸟毛无处安放而解脱，如同被风吹走的落叶无处依靠而解脱，如同大鹏冲天无所执著而解脱，如同小鸟虽劣却通晓虚空之道。'
若论及大圆满散漫时，当问佛陀本性为何，当问法身佛为何，当问语佛为何，当问意佛为何，当问境佛为何。若不知四佛之特征，仅仅追求觉性也不能成佛。
大主尊啊是这样的：无明时现为四种烦恼，证悟时现为四佛。若知晓证悟与未证悟之间，解脱的标志是什么？那标志就是上师的教言。若未触及教言的究竟，相未自解脱，寻找佛陀而能得到，金刚萨埵未曾如是说。
此为宝贵诤论之轮中大圆满散漫辩析品第七。
复次大主尊问道：'啊，大师，密咒果位金刚不变乘如何？'大师开示道：'大主尊请听，应当了知不变有五种：基础不变本离过失，自性任运不变本离过失，语性不变本离过失，意性不变本离过失，境性不变本离过失。'
大主尊啊是这样的：在众生时的显现中，每一净除对应一烦恼，当证悟现前时，每一烦恼对应一净除，这就称之为佛。再细分解说：在基础大虚空中，佛与众生不可分为二，证悟与未证悟不可分为二，乐与苦不可分为二，轮回与涅槃不可分为二，无二离开过失功德二者，本来离言说。
在自性任运的本质中，产生证悟与未证悟二者。证悟时成佛，未证悟时为众生。产生乐与苦二者，证悟时现为快乐，未证悟时现为痛苦。产生轮回涅槃二者，未证悟时流转轮回，证悟时得涅槃。产生烦恼与佛二者，未证悟时现为四种烦恼。讲述四种烦恼的特征：身的烦恼、语的烦恼、意的烦恼和境的烦恼。

།སྐུ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཟག་པ་ཅན་གྱི་ལུས། །གསུང་གི་ཉོན་ མོངས་འགག་འགྲིབ་ཅན་གྱི་གསུང་།།ཐུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐུགས། །ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་མི་བདེ་གཅོང་རང་ཡུལ། །ཉོན་མོངས་བཞི་ཡི་རྩད་ནས་མ་ཆོད་ན། །བསྐལ་པར་བགྲངས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མི་རྙེད་དོ། །ཉོན་མོངས་བཞི་པོ་ཆོད་ན་སངས་རྒྱས་བཞི། ། མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བས་བདེ་བ་ནང་ནས་འཆར། །ལྟ་བ་ཕག་ཚོད་མ་བྱེད་གདམས་ངག་ད་ལྟ་གཏུགས། །སྒོམ་པ་ཡིད་སྨོན་མ་བྱེད་མཚན་མ་རང་སར་ཁྲོལ། །སྤྱོད་པ་ཚུལ་འཆོས་མ་བྱེད་རྒྱ་ཆད་མེད་པར་གྱིས། །འབྲས་བུ་ཕྱི་མར་མ་རེ་རེ་དོགས་མེད་པར་གྱིས། །སྐུ་ཡི་ཉོན་མོངས སངས་ན་ཡིད་བཞིན་སྐུ་རུ་རྒྱས།།གསུང་གི་ཉོན་མོངས་སངས་ན་བྲག་ཆ་ལྟ་བུར་རྒྱས། །ཐུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སངས་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་རྒྱས། །ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་སངས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོར་རྒྱས། །སངས་རྒྱས་བཞེང་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས། །སྐུ་ལ་ལྷག་མ་མེད་པར་ རྫོགས་པས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་དག་ཡིན།།གསུང་ལ་ལྷག་མ་མེད་པར་རྫོགས་པས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་དག་ཡིན། །ཐུགས་ལ་ལྷག་མ་མེད་པར་རྫོགས་པས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་དག་ཡིན། །ཡུལ་ལ་ལྷག་མ་མེད་པར་རྫོགས་པས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་དག་ཡིན། །སྲིད་པ་རྒྱ་ ཐེགས་བྱུང་བས་རྫོགས་ཆེན་ཡང་དག་ཡིན།།མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བས་མན་ངག་ཡང་དག་ཡིན། །བློ་ཡི་རེ་དོགས་ཆོད་པས་མན་ངག་ཡང་དག་ཡིན། །ཡིད་ཆེས་རང་ལ་ཤར་བས་མན་ངག་ཡང་དག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་གསང་ སྔགས་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། ཐེག་པའི་མཚན་ཉིད་གྲངས་མེད་ལ། །ཐེག་པ་རེ་ལ་ལྷུན་གྲུབ་རེ། །ལྷུན་གྲུབ་མཚན་ཉིད་མི་གཅིག་པས། །ལྷུན་གྲུབ་རྩོད་ན་ཇི་ལྟར བགྱི།།ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།ལྷུན་གྲུབ་བརྗོད་པས་མི་ལང་སྟེ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ལ། །ལྷུན་གྲུབ་རྩིས་མགོ་རྣམ་པ་གསུམ། །དེ་ཡང་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ལམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པ་དང་།འབྲས་བུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཀུན་གྱི་གཞི་དང་། རང་གི་གཞིའོ། །ཀུན་གྱི་གཞི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ། །རང་གི་གཞི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་པོ། །ལམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཡས་ཀྱིས་འཁྲུལ་ ཚུལ་དང་།མས་ཀྱིས་ལྡོག་ཚུལ་ལོ། །ཡས་ཀྱིས་འཁྲུལ་ཚུལ་ཕྲ་རགས་དོན་དང་སྦྱར། །མས་ཀྱིས་ལྡོག་ཚུལ་སྐུ་གསུམ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་སྦྱར། །འབྲས་བུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་སྐུའོ། །དེ་ ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི།བྱུང་བའི་ལྷུན་གྲུབ་བཞི་བསྟན་པ་དང་། བྱས་པའི་ལྷུན་གྲུབ་ལྔ་རུ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་ལུས་མདོར་གཞག་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རྩལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། མིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། གཞིའི་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། གསུང་གི་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ པ་དང་།ཡུལ་གྱི་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཆེན་པོ། ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པ་ཆེན་པོ། རོལ་པ་འགག་པ་མེད་པ། རྒྱ་ཆད་ཀུན་དང་བྲལ་བ་དེ་ཡིན་ནོ།

身的烦恼是有漏之身，语的烦恼是阻碍衰减之语，意的烦恼是苦乐之意，境的烦恼是不安痛苦之境。
若不从根本断除四种烦恼，纵经劫数亦不能得佛果。若断除四种烦恼即成四佛，相于自处解脱则安乐从内生起。
见解莫作臆测，当今即依教言。修行莫作愿望，令相于自处解脱。行为莫作伪装，应无拘无束。果位莫望后世，应无有疑虑。
若断身烦恼则圆满如意身，若断语烦恼则圆满如回声，若断意烦恼则圆满大智慧，若断境烦恼则圆满大坛城。
若欲成佛当如是了知。身无余圆满故是真正大圆满，语无余圆满故是真正大圆满，意无余圆满故是真正大圆满，境无余圆满故是真正大圆满。
轮回得解脱故是真正大圆满。相于自处解脱故是真正口诀，心无希疑故是真正口诀，信心自生故是真正口诀。
珍宝辩论轮密咒果乘品第八
复次大自在主问曰：'啊，大上师，无数乘之性相中，每一乘有一任运，任运性相各不同，任运若辩如何为？'
大上师答曰：'大自在主请听，任运言说难尽述，分别宣说如是：任运总纲有三种，即基任运成就、道任运成就、果任运成就。'
基任运成就亦有二：一切之基及自之基。一切之基为法界虚空，自之基为自性任运。道任运成就亦有二：从上迷乱方式及从下还灭方式。从上迷乱方式配合细粗义理，从下还灭方式配合三身一体。
果任运成就亦有二：佛陀圆满报身及涅槃之身。其中复分别宣说：宣说四种本有任运及宣说五种造作任运。
若略摄则有四种：基任运成就、自性任运成就、力用任运成就、名任运成就。
其中广说支分：基任运成就有五：基之基任运成就、自性任运成就、意之基任运成就、语之基任运成就、境之基任运成就。
其中基任运成就即是：法界大虚空、大无尽、无碍游舞、离一切边际。

།རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྐུ་ རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། གསུང་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཡུལ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ལ་དོན་ རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྩོད་པའི་དུས་སུ། རང་ན་ཅི་ཡིན། བཞིན་ན་ཅི་ཡིན། ལྷུན་ན་ཅི་ཡིན། གྲུབ་ན་ཅི་ཡིན་བྱས་ལ་དྲིའོ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ངོ་བོ་མ་ཤེས་ན། །ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་བསྐལ་པར་བགྲངས་ཀྱང་མི་རྙེད་དོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི། རང་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །ཆོས་སྐུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་རང་གི་ངོ་བོའོ། །བཞིན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཆོས་སྐུ་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་དང་ལྡན པའོ།།ལྷུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་རྩོལ་བ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ན། མ་བཅོས་ལྷུན་གྱི་མཚན་དང་ལྡན། །མ་བསྣན་མ་ཕྲི་ལྷུན་གྱི་མཚན་དང་ལྡན། །བཅོས་མེད་བསླད་མེད་ལྷུན་གྱི་མཚན་དང་ལྡན། བློའི་བྱ་བྱེད་ཀུན་དང་བྲལ་ན་ལྷུན་གྱི་མཚན་དང་ལྡན་ པའོ།།གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་སྐུ་རྩོལ་བ་ཀུན་དང་བྲལ་བར་རང་རིག་རང་ལ་ཤར། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཀུན་གྱི་ཚིག་ལས་འདས་པར་རང་རིག་རང་ལ་ཤར། །བྱས་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་པ་ཡིན་པར་རང་རིག་རང་ལ་ཤར། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་འགྱུར་བ་མེད་པར་རང་རིག་ རང་ལ་ཤར།།དེས་ན་མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བརྡ་རུ་བསྟན་པའོ། །ཡང་རྩལ་གྱི་ལྷུན་གྲུབ་བསྟན་པ་ནི། རྩལ་གྱི་ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། སྐུ་ཡི་རྩལ་དང་ཡེ་ཤེས་རྩལ། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་རྩལ་དང་གསུམ་དུ་བསྟན་པའོ། །སྐུ་ཡི་རྩལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། ། སྙན་ཆ་དང་ནི་མགུར་ཆུ་དང་། །ཕྱག་གདུབ་དང་ནི་ཞབས་གདུབ་དང་། །དབུ་རྒྱན་དང་ནི་དོ་ཤལ་དང་། །ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་ཤར་བ་ཡང་། །དེ་ཡང་སྐུ་ཡི་རྩལ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། །རིན་ཆེན་སྣ་ལྔའི་གཞལ་ཡས་ཁང་། །འབྱུང་ཆེན་སྣ་ལྔའི་དཀྱིལ འཁོར་རྣམས།།དེ་ཡང་སྐུ་ཡི་རྩལ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་རྩལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། །ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཡིད། །ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཡིད་དང་གསུམ་པོ་དེ། །དེ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་རྩལ་ཡིན་ནོ།

自性任运成就也有五种：身自性任运成就、智慧自性任运成就、身与智慧无二自性任运成就、语自性任运成就、境自性任运成就。
自性任运成就有四种含义，在辩论自性任运成就时，应当询问：'自'是什么？'性'是什么？'任运'是什么？'成就'是什么？
大自在主啊，如是：若不知自性任运成就的本体，即使经过无数劫也无法获得法身的本体。
其分别宣说：'自'有三种：法身自之本体、智慧自之本体、身与智慧无二自之本体。
'性'有二种：具足法身之性、具足坛城之性。
任运之相的宣说：法性远离一切勤作故，具足无造作任运之相，具足无增无减任运之相，具足无造作无染污任运之相，远离一切心识造作故具足任运之相。
成就之相的宣说：法身远离一切勤作而自觉照见自性，超越一切因缘言词而自觉照见自性，有为果是无常而自觉照见自性，自性任运成就无变而自觉照见自性。
因此说为不寻求而任运成就之表示。
复次宣说游舞任运成就：游舞任运成就有三种：身之游舞、智慧游舞、身与智慧无二游舞三种。
身之游舞相的宣说：耳饰与项饰，手镯与足镯，头冠与璎珞，五智自性明显显现，这也是身之游舞。五色坛城、五宝宫殿、五大坛城，这也是身之游舞。
智慧游舞相的宣说：遍寻之意、抉择之意、决定安住之意这三者，这三者是智慧游舞。

།སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྩལ་གྱི་ཡན་ ལག་ཁ་དོག་ལྔ་རུ་ཤར་བ་ལ།།ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ཡིན་བརྟག་པ་དང་། །གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཁ་དོག་དབྱིབས་སུ་ཕྱེ། །ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་དེ་ལ་ངེས་པར་གཟུང་། །གཟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ཡི་ཡུལ་ལ་གཟུང་། །འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ནང་གི་ སེམས་ལ་བྱུང་།།སྐུ་ཡི་རྩལ་དང་ཡེ་ཤེས་རྩལ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྩལ་དང་གསུམ་པོ་དེ། །རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་ཅིག་གདའ། །མ་རྟོགས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཅིག་གདའ། །རྟོགས་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་གདའ། །འཛིན་པ་བྱུང་ན་ལམ་གྱི་འཁྲུལ་བར་གདའ། །འཛིན་པ་སྨིན་ན་ སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོར་གདའ།།ཕྱི་ལ་གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་ནང་ལ་འཛིན་པའི་སེམས། །སངས་རྒྱས་ཐེག་པར་བགྲང་བ་མིན། །འཛིན་པ་བྱུང་ན་ཆོས་ཉིད་གཟུང་ཡང་རྣམ་རྟོག་ཡིན། །འཛིན་པ་མེད་ན་དུག་ལྔ་བཅད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་མེད། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་དུག་ལྔའི་ཚུལ། །རྨོངས་པ་ རྣམས་ལ་ལྟར་སྣང་ཚུལ་དུ་ཕྱེ་བ་ལས།།ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ལ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་དུག་ལྔར་ཕྱེ་བ་མེད། །དུག་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ནས། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་བཙལ་ཐབས་མེད། །བཙལ་བས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བརྒྱ་ལ་རྙེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་མིན། ། འབྱུང་ཆེན་ལྔ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ནས། །མ་བུས་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བཙལ་ཐབས་མེད། །ཟག་པ་ཅན་གྱི་ལུས་སྤངས་ནས། །ཡིད་བཞིན་སྐུ་ལ་བཙལ་ཐབས་མེད། །བརྒྱ་ལ་རྙེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་མིན། །སྤོང་ལེན་ཐམས་ཅད་འཁོར བའི་ཆོས་ཡིན་པས།།འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱའོ། །མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་ན་སྤོང་ལེན་བྱ་མི་དགོས། །སྤོང་བ་དང་ནི་ལེན་པ་དང་། །སྒྱུར་དང་སྒྲུབ་དང་འགེགས་པ་དང་། །སྣོན་པ་དང་ནི་འབྲིང་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཐེག་པར་བགྲང་བ་མིན། །འཁྲུལ་པ་རྩད་ནས་ཆོད་ཅིང་ལྷུན་ གྲུབ་ཕྱེད་ཙམ་ན།བློ་ཡི་བྱ་བྱེད་མི་དགོས་ཅོག་གི་བཞག་པས་ཆོག་པའོ། །ཡང་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་བསྟན་པ་ནི། །མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་དང་། །ནང་གི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་དང་། །གསང་བའི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་པོ། །ཕྱི་ཡི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་བསྟན་ པ་ནི།།ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་མིང་དང་བྲལ་བ་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བྱེད་ཀྱིས། །མིང་མེད་དེ་ལ་མིང་དུ་བཏགས། །མིང་གི་འཁྲུལ་པ་དངོས་པོར་སྨིན། །མིང་གི་བཏགས་ཚུལ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཕྱོགས་མཚམས་སྟེང་འོག་བཅུ་དང་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་ཡང་། །འབྱུང་ ཆེན་ལྔ་ཡི་མིང་བཏགས་དངོས་པོར་སྨིན་པའོ།།ནང་གི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་བསྟན་པ་ནི། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་མིང་མེད་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་པས། །མིང་མེད་དེ་ལ་མིང་བཏགས་མིང་གི་འཁྲུལ་པ་སྨིན། །མིང་གི་བཏགས་ཚུལ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཡན་ ལག་ལྔ་ཡི་མིང་དང་དབང་པོ་ལྔ་ཡི་མིང་།།དོན་སྙིང་ལྔ་ཡི་མིང་དང་ནང་ཁྲོལ་ལྔ་ཡི་མིང་། །བདུད་རྩི་ལྔ་ཡི་མིང་དང་ནད་ལྔའི་མིང་བཏགས་པས། །ནང་ལ་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་དངོས་པོར་སྨིན་པའོ། །གསང་བའི་མིང་གི་ལྷུན་གྲུབ་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་སྐུ་ཡོན་ཏན་སྟོང་ལྡན་མ་རིག་ པས།།རང་གསང་ཐབས་ཀྱིས་ཆོད་པའི་ཤེས་རབ་མུན་པ་ཅན། །རང་མགོ་རང་གིས་འཚོག་པའི་ཤེས་རབ་མུན་པ་ཅན། །རང་བཙོན་རང་གིས་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་མུན་པ་ཅན། །མུན་པའི་གཏིབས་ནས་བླ་མས་མ་བཏོན་ན། །རྟག་ཏུ་སྨག་གི་མུན་རུམ་ཆེན་པོར་ཉལ་བའོ།

身与智慧无二之力的支分显现为五种颜色。以遍寻之意观察其为何，以抉择之意分析其颜色形状，以决定之意于所分别中决定执取。一切所取皆取于外境，一切能取皆生于内心。
身之力与智慧力，以及无二之力这三者，若证悟则是成佛之因，若未证悟则是轮回之因。若证悟则是大果，若生执著则是道之迷乱，若执著成熟则是大苦。
外之所取境与内之能取心，不计入佛乘。若生执著，即使执取法性亦是分别。若无执著，即使断五毒亦无障。
五智慧与五毒之理，对愚者而言显现为分别之理。于见到真实义之大瑜伽士，无有五智慧与五毒之分别。超越断除五毒之后，五智慧亦无寻求之方法。以寻求不能获得，即使百次获得亦非佛乘。
超越舍弃五大元素坛城之后，母子大坛城亦无寻求之方法。舍弃有漏之身后，于如意身亦无寻求之方法。即使百次获得亦非佛乘。
一切取舍皆是轮回法，故不应依止轮回法。相于自处解脱则不需取舍。舍与取，转与成，遮与增，减等，不计入佛乘。
迷乱从根本断除而任运成就稍许时，不需心的造作，安住即可。
复次宣说名称之任运成就：名称之任运成就有三种，外之名称任运成就，内之名称任运成就，密之名称任运成就。
宣说外之名称任运成就：五种颜色之自性本离名称，以三轮之造作，于无名者安立名称。名称之迷乱成熟为事物。名称之安立方式如是：十方上下与五种珍宝，安立五大元素之名而成熟为事物。
宣说内之名称任运成就：大明性之本质本无名称，以三轮意动，于无名者安立名称，名称之迷乱成熟。名称之安立方式如是：五肢之名与五根之名，五脏之名与五内脏之名，五甘露之名与五病之名安立，于内名称任运成就成熟为事物。
宣说密之名称任运成就：具千功德之法身以无明，自密以方便断除之具黑暗慧，自头自斩之具黑暗慧，自囚自执之具黑暗慧，若上师不从黑暗深处救出，则永远安卧于大黑暗中。

། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམས་ལ་རྩོད་པ་བྱེད་ཙམ་ན། །བཻ་རོ་ཙ་ན་མ་ཡིན་པ། །ལྷུན་གྲུབ་ཕྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའོ། །ཡང་རྩོད་པའི་རྩོད་ལུགས་འདི་ལྟ་སྟེ། །སྔུན་གྱི་ས་དང་རྡོ་དང་ཤིང་དང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ། །ལག་ཏུ་བླངས་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་མིན་དྲི། ། ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་གྱིས་ཟེར་བར་ཁས་ལེན་ན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ངོ་བོ་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་མིན་དྲི། །ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་གྱིས་ཟེར་བར་ཁས་ལེན་ན། །ད་ཅི་དེ་དང་མགོ་བ་སྒྲེ་སྐྱོན་རྣམས་ཚར་བར་དག་ལ། །ཆོས་སྐུ་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་ཟེར་ན། །ཆོས་སྐུ་ལྷུན་གྲུབ་མིན་པས་སངས་རྒྱས་ཡུལ་ན་མེད། །སྨྱོན པའི་ཚིག་དང་འདྲ་སྟེ་ཁ་ཟླ་བྱ་བ་མིན།།བྱུང་བའི་ལྷུན་གྲུབ་མི་འགྱུར་རྣམ་བཞི་དང་། །བྱས་པའི་ལྷུན་གྲུབ་ལྔ་བཅུ་མ་ཕྱེད་ན། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་རྩོད་ཀྱང་རྩོད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ།། །། ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །སྔོན་ན་འདུག་པའི་མཚན་མའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཅི་ཡང་རུང་བ་ལག་ཏུ་བླངས་ནས་ནི། །འདིའི་མིང་ནི་ཇི་སྐད་ཡིན་ཞེས་བྱས་ནས་དྲི། །ས་དང་གྱོ་མོག་རྡོ་ལ་སོགས་པ་དེ། །ས་ཡང་རུང་སྟེ་གྱོ་མོག་ཡིན་ཟེར་ན། །གྱོ་མོག་ཡིན་པར་ཅིས ཤེས་བྱས་ལ་དྲི།།གྱོ་མོག་མིང་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ཟེར་ན། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཉིད་ནས། །གྱོ་མོག་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ནས། །ང་ནི་གྱོ་མོག་ཡིན་ཟེར་རམ་།།སེམས་ཅན་བློ་ཡི་ཆོས་ཀྱིས་གྱོ་མོག་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱས་ལ་གཉའ་ལག་བསྡམས་ལ་དྲིའོ། །གྱོ་མོག་རང་ན་ རེ།གྱོ་མོག་ཡིན་ཟེར་ན། །དེ་ལྟ་ཡང་ཟེར་དུ་ཆུག་དང་བྱས་ལ་དྲིའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བློས་བཏགས་པ་ཡིན་ཟེར་ན། །འོ་ན་གྱོ་མོག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ། གོང་དུ་གྱོ་མོག་ཡིན་ཟེར་བ་དང་འགལ་བ་བྱས་ལ་སྐྱོན་ཚར་བར་དགལ་ལོ། །རང་གི་དེད་ཤེས་ན་སྐྱོན་གཉིས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ ནོ།།བྲོས་ཀྱང་ཐར་མི་སྲིད་དོ། །ཡང་ཁོ་སྔར་གྱི་སྐྱོན་བླངས་ནས། །གྱོ་མོག་འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོགས་ན་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཟེར་ན། མིང་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོས་ནས། །ཁོ་བོ་འདི་ལ་གྱོ་མོག་ཏུ་འདོགས་སོ། །གྱོ་མོག་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ཟེར་ན། དཔེར་ན་རྡོ་གྲངས་མེད་པའི་ནང་ དུ་གྱོ་མོག་ཅིག་བ་ཅུག་ནས་བྱིས་པ་ཤེད་མ་བྱེ་བ་ཅིག་ལ་ཡང་གྱོ་མོག་ཁྱེར་ལ་ཤོག་ཅེས་བརྗོད་ན།གཞན་ཅི་དང་ཡང་ནོར་བ་མེད་དོ། །གྱོ་མོག་མིན་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་གྱོ་མོག་ཅེས་ བྱའོ།།མིང་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དོན་མེད་ཟེར་ན། ཁོ་བོས་གོང་དུ་མིང་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁ་དོག་དཀར་དམར་གང་ཡང་རུང་བ་ལ། འདིའི་ཁ་དོག་ཅི་ཡིན་བྱས་ལ་དྲི། །གོང་གི་ཤེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕར་ལ་འདྲི་བའི་འདྲི་ལུགས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་སེམས་ཅན་གྱི། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་བ་དང་། །ན་བ་དང་ནི་ཤི་བ་དང་། །ཕོ་དང་མོ་རུ་བྱུང་བ་འདི། །གནད་ཀ་གང་གིས་ཕུལ་ཞིང་ཅི་ལས་བྱུང་བ་བཞིན། །རང་གི་ཤེས་པ་ཁོང་ཀློད་ལ། ། ཕར་ལ་གནད་དང་གགས་ལ་དྲིའོ།

大主尊请如是了知：对于自成之事进行辩论时，若非毗卢遮那，要分辨自成实在困难。
辩论的方式如下：取过去的土、石、木或任何一物于手中，询问是否自成。
若承认说是自成，则问法身本性是否自成。
若承认说是自成，那么现在这些头发、胡须等已经枯萎，却说法身自成，
法身非自成故佛土中不存在。如同狂人之语不值一驳。
若不能分辨所生之不变四种自成，及所作之五十种自成，即使金刚萨埵来辩论也极其困难。
宝贵辩论之轮自成相品第九。
复次大主尊如是当知：对于先前存在的相法，任取一物于手中，问其名为何。
若说是土或砖石等，是土或是砖，问其如何知是砖。
若说因为名为砖，则问：从无始以来，砖之相中，是否自称'我是砖'？
还是由众生心法安立为砖之名？如是紧逼而问。
若砖自称是砖，且让其如是说，再问。
若说是由众生心安立，则砖非决定，与前说是砖相违，如是指出过失。
若能自行推理，即陷入两种过失。逃避也不可能解脱。
复次取其前过问道：对此砖你是如何安立的？
从自然成就之名的角度，我安立此为砖。
若问何以知是砖，譬如在无数石头中放入一块砖，即使让千万个孩童去取砖，也决不会拿错他物。
因为非砖者皆排除，故称为异于一切非砖者。因此称为砖。
若说名皆变化故无义，我前说名为自成。
大主尊如是当知：对任何白色红色，问其为何颜色。当通达前述之理。
大主尊如是：应知向外询问之方式如下：六道众生之生、老、病、死及男女之出现，是由何要点赐予、从何而生，应放开自心如是询问其要点与关键。

།ཚུར་ལ་འདྲི་ན་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཉིད་ན། །མེ་ལོང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། །ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་མེ་ལོང་དང་། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་མེ་ལོང་དང་། །ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ངོ་། །མེ་ལོང་གསུམ་གྱི་ནང་ན་སྣང་སྲིད གསལ་བར་ཤར།།ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་མེ་ལོང་ནི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མ་ཡིན་ཁ་དོག་དབྱིབས་ཀྱང་མིན། །བཏེག་པས་ཐེག་པ་མ་ཡིན་མནན་པས་ནོན་པ་མིན། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་སྨྲ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས། །སྨྲ་བསམ་བློ་ཡི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེ། །མི་བསྐྱོད་འཕོ་ལྡོག་མེད་པར་གནས། ། ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་དོན་ཆེན་སརྦ་ཁོ་ལས་འབྱུང་། །མྱ་ངན་འདས་པའི་གཞི་ཡང་ཁོ་ལས་འབྱུང་། །སངས་རྒྱས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་གཞི་ཡང་ཁོ་ལས་འབྱུང་། །འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི། །སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀྱང་ཁོ་ལས་འབྱུང་། །ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་མེ་ལོང ན།།ཐམས་ཅད་མ་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན། །སརྦ་མ་ལུས་གསལ་བར་བསྟན། །གསལ་ཡང་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན། །གསལ་ཡང་དེ་ལ་མིང་འདོགས་མེད་པར་བསྟན། །དཔེར་ན་འོ་མ་བཞོས་མ་ཐོག་གི་ངོ་བོ་ལ། །མར་གྱི་རང་བཞིན་གཞི་ལ་གནས་ཀྱང་ཕྱེ་བ་ མེད་པ་བཞིན།།དེ་བཞིན་ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་མེ་ལོང་ན། །ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གསུམ་པོ་དེ། །ཡེ་ནས་གནས་ཀྱང་ཕྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན། །གདལ་ཁྱབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཡེ་ནས་གནས་པར་བསྟན་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་མེ་ལོང་ལ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ བཅུ་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་གྱི་མེ་ལོང་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ།

向此询问时应当如是了知。在无始时，
有三种镜子：
法性义镜、
法身自明镜、
阿赖耶识心镜。
三镜之中显现万有。
法性义镜，
非是实物相，亦非色相形状。
举之不起，压之不沉。
义之本性超越言思境界。
超越言思心意境界者，
无动摇变迁而住。
非是无有，大义一切从其生。
涅槃之基亦从其生。
佛陀圆满受用身之基亦从其生。
六道众生无余，
器世间情世间二者亦从其生。
于法性义镜中，
显示一切无余圆满。
显示一切无余明了。
虽明了而示其无自性。
虽明了而示其无名言。
譬如初挤之牛乳本性中，
虽有酥油自性住于基中而未分离。
如是法性义镜中，
彼三种俱住，
示虽本住而无分离。
示本住于周遍广大之本性。
宝争轮中法性义镜品第十。
复次大自在主请问：'大上师尊，请示法身自明镜。'

།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།མེ་ལོང་རྣམ་གསུམ་མ་ཕྱེ་ན། །དཔེར་ན་མོ་བཙུན་ངན པའི་གཡོས་དང་འདྲ།།གཡོས་སྣ་མང་ཡང་ཟས་ཀྱི་རོ་མཆོག་སྟོར། །ལག་ཡད་འབད་ལ་བྱས་པས་དྲི་མ་སླར་ལ་བསླང་། །དེ་བཞིན་མེ་ལོང་རྣམ་གསུམ་མ་ཕྱེད་ཅིང་། །ཡས་འཁྲུལ་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པའི། །མི་སྐྱ་ཕལ་པོ་སླུ་བའི་སྟོན་པ་ཡིས། །རེ་བ་སངས་རྒྱས་འབྲས་བུ་རེ། ། ལྷུང་བ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྷུང་། །མཐོ་རིས་གསུམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། །ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྷུང་བ་གཉིས། །ཐ་སྙད་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཕྱེད་པས། །འཁོར་བའི་སྟོད་ལ་མནན་པ་ཡིན། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་མེ་ལོང་ན། །ཐམས་ཅད་མ་ལུས གསལ་བར་སྟོན།།ང་ཡིས་ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་གཡེང་བ་མ་བྱེད་པར། །མེ་ལོང་གསུམ་ལ་གསལ་བ་འདི་ཡིན་པས། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་མེ་ལོང་སྐད་པ་འདི། །ཐོག་མ་མེད་པའི་ དུས་ཉིད་ན།།སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་མིང་ཡང་མེད། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་མིང་ཡང་མེད། །ཕོ་མོ་མ་ནིང་མིང་ཡང་མེད། །སྐྱེས་པ་རྒས་པའི་མིང་ཡང་མེད། །ན་བ་ཤི་བའི་མིང་ཡང་མེད། །ཆགས་སྡང་ལྔ་ཡི་མིང་ཡང་མེད། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་མིང་ཡང་མེད། །ཉི་མ་ཤར་ནུབ་ མིང་ཡང་མེད།།ཁ་དོག་དཀར་དམར་མིང་ཡང་མེད། །མེ་ལོང་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་བྱུང་། །གསུང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱུང་། །ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱུང་། །ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱུང་། །ཆོས་ཉིད་མེ་ལོང་གསལ་ བའི་ནང་ཉིད་ན།།སྐུ་ནི་དམིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་བཞུགས། །གསུང་ནི་གཡོ་མེད་མི་གཡོའི་གསུང་དུ་བཞུགས། །ཐུགས་ནི་རང་གསལ་རྟོག་པ་མེད་པར་བཞུགས། །ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཡུལ་དུ་བཞུགས། །དེ་ལྟར་བཞུགས་པར་ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་ མེ་ལོང་ནང་ན་གསལ།།ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་མེ་ལོང་གསལ་བའི་ནང་ཉིད་ན། །སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རུ་བཞུགས། །གསུང་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུའི་གསུང་དུ་བཞུགས། །ཐུགས་ནི་སྐྱི་བསེར་ལྟ་བུའི་ཐུགས་སུ་བཞུགས། །ཡུལ་ནི་སྐུ་ཡི་རྩལ་གྱི་རྣམ་པར་བཞུགས། །དེ་ ལྟར་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ནང་ཉིད་དུ།།སྐྱི་བསེར་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ལ་ལྡང་ཉལ་བྱུང་བ་ན། །སྔར་འཁྲུལ་མ་མྱོང་དབང་གིས་ལྡོང་ཉལ་ངོ་མ་ཤེས། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་ཡོན་ཏན་རང་གིས་རང་མ་རིག་།ཆོས་སྐུ་གསལ་བའི་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དུ་ཤར། །དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་གཏིང་དཔག་ ལྡན་པའི་ཁ་ཉིད་དུ།།སེང་གེས་མགོ་སྤྲུགས་མཆེ་གཙིགས་གཟེངས་བསྟོད་པས། །ཆུ་ཡི་ནང་གི་སེང་གེ་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རང་གིས་མ་རིག་ནས། །རང་གིས་ཇི་ལྟར་སྤྲུགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཡི་ནང་གི་སེང་གེས་སྤྲུགས། །ང་ལ་བསྡོ་བ་ཡིན་སྙམ་ང་རྒྱལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས། ། ང་རྒྱལ་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་མཆོངས། །རང་གིས་རང་མ་རིག་པས་འཁྲུལ་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། །དེ་བཞིན་མེ་ལོང་གསལ་བའི་ནང་ཉིད་དུ། །ཆོས་སྐུ་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལྡན་གྱི། །ཆུ་ཡི་ནང་དུ་སེང་གེའི་གཟུགས་ཉིད་གསལ་བ་བཞིན། །སྐུ་ཡི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ གསལ་བར་ཤར།།གསལ་བ་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་མ་རིག་ནས། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཉིས་འཛིན་བྱུང་བ་འགྲེལ་ཆེན་ནང་ན་གསལ། །རིག་པའི་ལྡང་ཉལ་མ་རིག་པས། །ཆགས་ལྡང་ལྔ་རུ་བྱུང་བ་འགྲེལ་ཆེན་ནང་ན་གསལ། །དཔེར་ན་སྐྱི་བསེར་རླུང་ལ་ལྡང་ཉལ་བྱུང་བ་ ཡིན།།སྐྱི་བསེར་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ལ་ལྡང་ཉལ་བྱུང་བ་ལས། །སྐྱེས་པ་དང་ནི་རྒས་པ་དང་། །ན་བ་དང་ནི་ཤི་བ་དང་། །ཕོ་དང་མོ་རུ་བྱུང་བ་དང་། །

大导师开示道：'大主尊请听，若不分辨三面镜，就如同拙劣女僧的烹饪一般，虽有多种菜肴却失去了美味，徒劳费力反而增添污垢。同样，若不分辨三面镜，未能确定上下错乱，普通凡夫欺骗性的导师，虽希求佛果，却堕入三恶趣。上升三善道与堕入三恶趣这两者，世俗导师们因未能分辨，而被压在轮回之上。'
大主尊啊，是这样的，在法身自明之镜中，一切无余皆明显显现。我将为你善加开示。大主尊请勿心生散乱，此三面镜的明晰是这样的，请以身语意三门恭敬谛听。所谓法身自明之镜，在无始时际，既无佛与众生之名，亦无轮回涅槃之名，无男女中性之名，无生老之名，无病死之名，无五毒之名，无五智之名，无日出日落之名，无白红颜色之名。
在三面镜中出现三种特征，语言出现三种特征，心意出现三种特征，境界出现三种特征。在法性明镜之中，身安住为无缘法身，语安住为不动之语，意安住为自明无分别，境界安住为法性虚空境界。如是安住于法身自明镜中显现。
在法身自明镜显现之中，身安住为圆满报身，语安住为如回声之语，意安住为如微风之意，境界安住为身之力用显现。如是在明镜之中，当如微风般的心意生起动摇时，因从未经历过迷乱而不识动摇的本性。法身自明的功德不能自知，法身明晰的功德现为过患。
譬如在深不可测的大海表面，狮子摇头露齿而自豪时，不识水中狮子是自己的功德，随着自己的摇动水中狮子亦随之摇动，认为是在向我挑战而生起极大我慢。因我慢而跳入水中，由于不能自知而产生极大迷乱。同样，在明镜之中，法身具有色相，如同水中显现狮子形象一般，身的自性极为明显显现。
由于不识明显是自己的功德，产生对一法执二的分别，这在大疏中明显可见。由于不识觉性的动摇，产生五种贪著，这在大疏中明显可见。譬如微风生起动摇，如微风般的心意生起动摇而产生生、老、病、死以及男女等。

ན་བ་དང་ནི་ཤི་བ་དང་། །ཕོ་དང་མོ་རུ་བྱུང་བ་དང་། །ཉི་ཤར་བ་དང་ཉི་ནུབ་དང་། །ས་སྲོས་པ་དང་ནམ་ལངས་དང་། །རང་གི་རིག་པའི་ལྡང་ཉལ་མ་རིག་པས། །འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་འཁོར་ ལོའི་ནང་ན་གསལ།།ཆོས་སྐུ་གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ལས། །ཁ་དོག་ལྔ་རུ་བཏགས་པ་འགྲེལ་ཆེན་ནང་ན་གསལ། །དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་དེ། །སྨྲ་བརྗོད་ཀུན་ལས་འདས་པར་འགྲེལ་ཆེན་ནང་ན་གསལ། །མིང་འདོགས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་འགྲེལ་ཆེན་ནང་ ན་གསལ།།ཡེ་ནས་རྩིས་བརྡབ་གཉིས་དང་འདས་པ་ཡིན་པ་ལ། །འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་པས། །ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་བཙལ་ནས། །གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་ངོར་གཏན་ལ་ཕབ། །ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་ངོར་ངེས་ པར་གཞག།།མ་རིག་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཡེ་ཤེས་ཕྱི་རུ་ཤར། །ཡེ་ཤེས་ཕྱི་རུ་ཤར་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཁ་དོག་ལྔ་ལ་ཡེ་ནས་མིང་མེད་དེ། །མིང་གི་འཁྲུལ་པས་དཀར་དམར་ལ་སོགས་ལྔ་རུ་བཏགས། །མེད་པ་མ་ཡིན་དོན་ཆེན་ཡེ་ནས་སྣང་། །དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་ པོ་མ་བཅོས་ཡེ་ནས་སྣང་།།སྣང་ཡང་མིང་དུ་གདགས་སུ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པའོ། །མིང་དུ་བཏགས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བཀའ་དང་འགལ། །གསལ་ལ་རེག་བྱ་མེད་པར་མ་ཤེས་ན། །ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་དོན་ལ་ཆད་པ་ཡིན། །ཤེལ་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཞལ་ནས་དེ་སྐད་གསུངས། །བཻ་རོ་ཙ་ ནའི་བློས་བཏགས་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་གྱི་མེ་ལོང་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། །ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་བསྟན་དུ་གསོལ། །ཞེས་ ཞུས་སོ།།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་དུ། །སེམས་ཀྱི་འཆར་ལུགས་བརྗོད་པས་མི་ལང་སྟེ། །བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདུས། །སེམས་ཉིད་ཡིད་དུ་འཆར་བ་དང་། །སེམས་ཉིད་རྟོགས་པར་འཆར་བ་དང་། །སེམས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་འཆར་བའོ། །སེམས་ ཉིད་ཡིད་དུ་འཆར་བ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་ཡོད།།ཡིད་གཡོ་མི་གཡོ་རུ་འཆར་བ་དང་། ཡིད་ཐོལ་གང་བ་རུ་འཆར་བ་དང་། ཡིད་མི་འདོགས་ནུས་པར་འཆར་བའོ། །ཡང་སེམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། །མར་ལྡན་སེམས་སུ་འཆར་བ་ དང་།།ཡར་ལྡན་སེམས་སུ་འཆར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་འཆར་བའོ། །མར་ལྡན་སེམས་སུ་འཆར་བ་ནི། །ངན་སོང་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན། །ཡར་ལྡན་སེམས་ལ་འཆར་བ་ནི། །མཐོ་རིས་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན། །ཐེ་ཚོམ་ཅན་དུ་འཆར་བ་ནི། །དོན་ བྱེད་གང་ཡང་ནུས་པ་མིན།།འདི་རུ་སྡུག་ལ་ཕྱི་མར་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རྣམ་བཞི་སྟེ། །སྐུ་ཡི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་དང་། །གསུང་གི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་དང་། །ཡུལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ། ། དཔེ་དང་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་དོན་ཆེན་གཏན་ལ་འབེབས། །དཔེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། །སྐུ་ཡི་དཔེ་དང་ཐུགས་ཀྱི་དཔེ། །ཡུལ་གྱི་དཔེ་དང་གསུམ་དུ་བསྟན། །གསུང་ལ་དཔེ་ཡིས་མི་བསྟན་ཤུགས་ལས་ཆོད་པ་ཡིན། །རེ་ཞིག་མཚོན་ན་བྲག་ཅ་ལྟ་བུས་མཚོན། །སྐུ་ཡི་དཔེ་ནི་མན་ཤེལ དག་པ་ཡིན།།ཐུགས་ཀྱི་དཔེ་ནི་སྐྱི་བསེར་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཡུལ་གྱི་དཔེ་ནི་གཞའ་ཚོན་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སརྦ་དཔེ་ཡིས་མཚོན་ལ་བསྟན། །དེ་རྣམས་དཔེ་ཡིས་མ་མཚོན་ན། །རྨོངས་པས་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

生与死，男与女，日出与日落，黄昏与黎明，由于不了知自己觉性的起卧，是迷乱的根本，这在轮中明示。
从法身深明大智的功德中，分为五种颜色，这在大疏中明示。
大坛城的本性，超越一切言说，这在大疏中明示。
远离一切名言，这在大疏中明示。
本来超越二种计度，由于意识动摇于三轮，以遍寻之意遍寻后，以决定之意于意境中决定，以确定之意于意境中确定。
由无明迷乱力，智慧向外显现。由智慧向外显现的自性，五种颜色本来无名，由名言迷乱安立为白红等五色。
非无，本来显现大义，本来显现无造作大坛城。
虽显现而无丝毫可安立名言。若安立名言则违背金刚萨埵教言。
若不知明而无所触，则于普贤义有缺失。
水晶童子如是宣说，非毗卢遮那所假立。
如是宣说。宝贵诤论轮之法身自明镜显示品第十一。
复次大自在主启问：'啊，大上师，请为显示一切基心之明镜。'
大上师开示道：'大自在主请听，于一切基心之明镜中，心的显现方式难以言尽，总摄则归为三种：心性显现为意，心性显现为觉，心性显现为大智慧。'
心性显现为意亦有三种：意显现为动与不动，意显现为突然充满，意显现为能不执著。
复次心有三种：显现为下趋心，显现为上趋心，显现为怀疑心。
显现为下趋心者，即行于三恶趣。显现为上趋心者，即行于三善趣。显现为怀疑心者，任何利益皆不能成办。
此处痛苦而后世无果。智慧亦有四种：显示身智慧，显示语智慧，显示意智慧，显示境智慧。
于智慧决定中，以喻及词句门中决定大义。譬喻有三种：身之喻、意之喻、境之喻三种显示。
语不以喻显示而由力用决定。暂且以回声为喻表示。身之喻为净水晶，意之喻如微风，境之喻如彩虹。
诸法皆以譬喻显示。若不以此等譬喻表示，愚者将不能理解。

།ཡང་དག་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ལ། །དཔེ་ཡང་མི་འཚལ་དོན་གྱིས་ཆོག་།ཀུན་ གཞི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་གསལ་བའི་ནང་ཤེད་ན།།འགྲོ་དྲུག་བག་ཆགས་གཟུགས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྟོན། །ཡང་བག་ཆགས་ལ་ཡང་གསུམ་ཡོད་དེ། །དུག་ལྔ་རྒྱས་པའི་བག་ཆགས་དང་། །འདུས་བྱས་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བག་ཆགས་སོ། །དུག་ལྔ་རྒྱས་ པའི་བག་ཆགས་མཐུ་བརྟས་པས།།འབྲས་བུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྷུང་། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོས་ཆོད་ན་དེས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་མེད། །དུག་ལྔ་སངས་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱས། །དཔེར་ན་བོང་ང་ནག་པོ་ལྟ་བུའི་དུག་ཆེན་ལ། །སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་གྱུར་ན། །ཁ་ཟས་མ་ཡིན་རང་གི་ལུས་སྲོག་ འབྲལ།།སྤུ་སྡུག་རྨ་བྱའི་ཤིན་ཏུ་སྨན་ཆེན་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་མདངས་དང་ལྡན་ཞིང་གཟི་བརྗིད་ཆེ། །དེ་བཞིན་དུག་ལྔའི་རང་བཞིན་ཀྱང་། །འགྲོ་བ་ཕལ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །དུག་ལྔ་འཛེམ་བག་མེད་པར་སྤྱད་གྱུར་ན། །རང་སེམས་ཚོད་མ་ལྟ་བུར་འཚོད་པར་ངེས། །སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ངེས།།ཀྱི་ཧུད་སྐད་ཀྱི་འོད་ཟེར་འདོན་པར་ངེས། །དོན་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་དུག་ལྔ་བཀོལ་བ་མེད། །ཐ་མལ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟས་པའི་དུག་ལྔ་དེ། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་བཙལ་ཙམ་ན། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རྩལ་ལས་མ་གཏོགས་པ། ། དུག་ལྔ་ལོགས་ཀྱི་ཐ་དད་མིན་པར་ཞེས། །ཐ་མལ་རྣམས་ཀྱང་དུག་ལྔའི་མིང་བཏགས་དང་། །བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་གཉིས། །ཐ་དད་མེད་ཅིང་རྒྱ་ཆད་མེད་པར་ཤེས། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ། །གོལ་བ་བྱ་བའི་མིང་ཡང་མེད་པར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས། །ཡང་འདུས བྱས་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྟན་པ་ནི།།སྡིག་བཅུ་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ནས་དགེ་བཅུ་དང་དུ་ལེན། །དག་བཅུ་དང་དུ་བླངས་ནས་འཛིན་པ་ཆེན་པོར་སྤྱོད། །དབང་པོ་རབ་ཏུ་གྱུར་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པ་ཆེན་པོར་སྤྱོད། །དབང་པོ་འབྲིང་དུ་གྱུར་ན་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་ཤིང་འཛིན་ པ་ཆེན་པོར་སྤྱོད།།དབང་པོ་ཐ་མར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡི་རྐྱེན་ཟློག་དོན་དུ་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པ་ཆེན་པོར་སྤྱོད། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱོན་གྱི་རྩ་བ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཡིན་པས། །འདུས་བྱས་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་གཟུང་འཛིན་ཆོས་སྤྱོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཐེག་ པར་བགྲང་བ་མིན།།རེ་དོགས་གོལ་སམ་ཆོད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ། །སྐྱོན་གྱི་རྩ་བར་མ་ཤེས་ཤིང་། །ནང་གི་བླ་མ་ཆེན་པོ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་མཇལ་ན། །བུདྡྷ་གཞན་ནས་བཙལ་བས་རྙེད་པར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་མ་གསུངས་སོ།

对于真实义的本性，不需要比喻就足够了。在一切基心的明镜之中，六道习气的形相极为清晰地显现。
习气又有三种：五毒增长的习气、有为法的习气、大智慧的习气。
由于五毒增长的习气力量增强，果报堕入三恶趣。以大明觉了断则无有障碍。断除五毒则智慧增长。
譬如黑色莨菪这样的大毒，若是凡夫众生食用，非但不是食物反而会断绝自身生命。孔雀却视之为极大良药。极具光泽且威严庄严。
如是五毒的自性也非是凡夫众生的行境。若无忌惮地行持五毒，必定如煮自心般煎熬。必定感受大苦。必定发出'呜呼'的悲叹之声。
对于通达三义的瑜伽士，五智与五毒无有役使。凡夫所见的五毒，对于大瑜伽士的境界而言，一经寻求，除了大智慧的力用之外，五毒并非独立存在。
凡夫们也知晓五毒的名称与上师教授的五智二者，无有差别且无有局限。如是了知的瑜伽士，金刚萨埵说连'迷乱'之名也不存在。
复次宣说有为法的习气：舍弃十恶而接受十善。接受十善后以大执著而行。若为上根者则缘他人利益而以大执著而行。若为中根者则缘自利而以大执著而行。若为下根者则缘遣除此世因缘而以大执著而行。
大主尊啊，是这样的：过失的根本是能取所取二者，缘有为法的能取所取行持，不能算作佛乘。希望恐惧、解脱与否的能取所取二者，若不知其为过失根本，且未曾一再面见内在的大上师，金刚萨埵未说从他处寻求能得佛果。

།ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བག་ཆགས་བསྟན་པ་ ནི།།བླ་མ་ཆེན་པོའི་གདམས་ངག་རང་རིག་རང་ལ་ཤར། །རྒྱུད་དང་ལུང་དང་བླ་མའི་གདམས་ངག་དང་། །རང་གི་རིག་པ་བཞི་རུ་གྱོལ་འགྲུས་མེད་མཐུན་ན། །གང་དུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ལ། །རེ་དོགས་མེད་པར་རིག་པ་ནང་ནས་ཤར། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་དེ། །ཆེ་དཀར་མ་ བཙལ་ཤུགས་ལས་དྲན་པའི་ཚེ།།མི་བཅོས་མི་བསླད་མ་བཅོས་སོ་མར་གཞག་།དེ་ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མདའ་རྩལ་ཅན་གྱི་དང་ཞྭ་ལ། །ཕང་པ་གང་བ་བཀང་ཡང་གཏད་ས་མདེའུ་རྩེ་གང་། །དེ་བཞིན་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །འཁྲུལ་ པ་རྩད་ནས་བཅད་ཅིང་ཐེག་སྒོ་མང་བསྟན་ཡང་།།ཡང་དག་དོན་ལ་ལྟ་བ་སྒོམ་པ་གཉིས། །སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་བཞི་རུ་འདུས། །བཞི་པོ་རང་ཡང་དོན་ཆེན་གཅིག་ཏུ་འདུས། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་སྐུ་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལྡན་དེ། །ཆེ་དཀར་མ་བཙལ་ཤུགས་ ལས་དྲན་ན་ལྟ་བ་ཡིན།།དེ་ལ་མ་བཅོས་གནས་ན་སྒོམ་པ་ཡིན། །གཏིང་གསལ་ཡེངས་བ་མེད་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་དེ། །སངས་རྒྱས་སྒོམ་སྟེམ་མཛད་ལ། །སེམས་ཅན་སྒྲིན་ཏེ་མ་བཅོས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལས་འདས་པ་དེ། །དཔེར་ན་སྒོག་སྐྱའི་དྲི་ བཞིན་དུ།།ཡེ་ནས་རང་ཆས་ཡོད་པར་རང་གི་རིག་པ་དེ། །འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན། །བཙལ་བ་མེད་པར་དབྱིངས་དང་མཇལ་བ་ཡིན། །སྒྲུབ་པ་མེད་པར་དོན་ཆེན་གྲུབ་པ་ཡིན། །བགྲོད་པ་མེད་པར་ས་ཆེན་ནོན་པ་ཡིན། །རྟག་ན་རྟག་ཏུ་བས་ཏེ་ཆོས་སྐུ་རྟག་པ་ཡིན། ། ཆད་ན་ཆད་དུ་བས་ཏེ་རྣམ་རྟོག་ཆད་པ་ཡིན། །བྲལ་ན་བྲལ་དུ་བས་ཏེ་བློ་དང་བྲལ་བ་ཡིན། །སྟོར་ན་སྟོར་དུ་བས་ཏེ་དུག་ལྔ་སྟོར་བ་ཡིན། །སྟོངས་ན་སྟོངས་སུ་བས་ཏེ་འཁོར་བ་སྟོངས་པ་ཡིན། །གྲོལ་ན་གྲོལ་དུ་བས་ཏེ་མཚན་མ་གྲོལ་བ་ཡིན། །ནུབ་ན་ནུབ་ཏུ་བས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ནུབ་པ་ཡིན། །སངས ན་སངས་སུ་བས་ཏེ་སྐྱོན་རྣམས་སངས་པ་ཡིན།།རྒྱས་ན་རྒྱས་སུ་བས་ཏེ་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ་ཡིན། །སྟོར་ན་སྟོར་དུ་བས་ཏེ་གཟུང་འཛིན་སྟོར་བ་ཡིན། །རྙེད་ན་རྙེད་དུ་བས་ཏེ་ལྷུན་གྲུབ་རྙེད་པ་ཡིན། །འདས་ན་འདས་སུ་བས་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ དུ།།ཤེལ་གྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཞལ་ནས་དེ་སྐད་གསུངས། །མངའ་བདག་བློ་ལ་མ་བརྗེད་བརྟན་པར་གྱིས། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། །འགྲོ་ བ་རིགས་དྲུག་སེམས་ཅན་གྱི།།དབང་པོ་ལྔ་ཡི་མཚན་ཉིད་འདི། །རྒྱབ་ཏུ་མ་ཆགས་མདུན་དུ་ཆགས་པ་ནི། །གནད་ཀ་གང་གིས་འཕུལ་ཞིང་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ལགས། །ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།འགྲོ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་ལྔ་མདུན་དུ་ ཆགས་པ་བསྟན་པ་ནི།།ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་གདགས་བྱ་ཀུན་ལས་འདས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། །མ་གོ་བ་ལ་བརྡ་ཙམ་ཚིག་ཏུ་མཚོན་པ་ཡིན། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ལ། །ཕྲ་རགས་བརྩིས་ནས་མིང་འདོགས་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཕྲ་རགས་བརྩིས་ཤིང་ཡང་དག་དོན་དང་ མ་སྦྱར་ན།།འཁྲུལ་པ་ཆོད་པར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་མ་གསུངས་སོ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཕྲ་རགས་བསྟན་པ་ནི། །ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ཕྲ་རགས་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །དབྱིངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བསྟན་པ་དང་། །ཟེར་གྱི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བསྟན་པ་དང་། །སྤྲུལ་པའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བསྟན་ པའོ།

又，宣说大智慧习气：大上师的教言在自觉中显现于自身。密续、传承、上师教言，以及自己的觉性四者若相合，于所宣说的四种智慧，无有希疑，觉性从内显现。那大明澈的本性，不寻不求自然忆起时，不造作不污染，任其本然而住。此复当知大主尊如是：譬如善射之人的箭囊，虽装满一箭囊，但瞄准处仅箭尖大小。如是，对显现及轮回诸法，从根本断除迷乱并宣说众多乘门，然究竟义理摄于见修二者，行果摄于四者，四者复摄于一大义。此复当如是了知：具色相的法身，不寻不求自然忆起即是见地。于彼不造作而安住即是禅修。明澈深邃无散乱即是行持。那大明澈的本性，诸佛已证得，众生尚未证得而本然如是。超越众生心智者，譬如韭菜之香，本自具足的自觉性，大果不求自然成就。无寻求而与法界相会。无修证而成就大义。无行进而达至大地。若说常，即恒常，法身是常；若说断，即永断，分别念断；若说离，即永离，与心智离；若说失，即永失，五毒失；若说空，即永空，轮回空；若说解，即永解，相状解；若说没，即永没，痛苦没；若说净，即永净，过失净；若说增，即永增，功德增；若说失，即永失，能所取失；若说得，即永得，任运得；若说度，即永度，涅槃度。于殊胜圣地印度，水晶童子如是宣说。主尊当于心中坚固不忘。宝贵诤论之轮阿赖耶心镜宣说品第十二。复次大主尊问曰：大师啊！六道众生的五根之相，后不执著前执著，以何关要推动及如何迷乱？如是请问。大师宣说：大主尊听！宣说众生五根向前安立：法身本性虽超越一切所诠，然为未解者以言词表示。普贤本性一味无别中，依粗细分别而立三种名相。若计较粗细而不契合真实义理，金刚萨埵未说能断除迷乱。宣说普贤粗细：普贤粗细有三种：宣说法界普贤、宣说光明普贤、宣说化身普贤。

།དབྱིངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བསྟན་པ་ནི། །མི་གཡོ་མི་འགྱུར་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ན། །རོལ་པ་འགག་མེད་མི་ཟད་མཛོད་ཆེན་ན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་ན། །ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་རང་གསལ་གཞན་མི་གསལ་བར་བཞུགས། །མཐའ་དབུས་མེད་པ་དབྱིངས་སུ་ བཞུགས།།དབྱིངས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་ཀྱང་དེ་ལ་བྱའོ། །ཟེར་གྱི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་སྐུ་རང་གསལ་ངོ་བོ་འགྱུར་མེད་ལ། །གཡོ་མི་གཡོ་ལས་ཟེར་ཙམ་གཡོས། །ཡེ་ཤེས་ཆ་ཕྲ་ཟེར་ཙམ་གཡོས་པ་ལས། །ཟེར་གྱི་རང་བཞིན་ཇེ་རགས་ཇེ་རགས་སོང་། །ཇེ་རགས་ སོང་བའི་དབང་གིས་མིང་འདོགས་ནུས་པར་བྱུང་།།ཕྱི་ཡི་སྣོད་དང་ནང་གི་བཅུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་། །གསལ་བའི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ་ལ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ངོ་མ་ཤེས། །ཡེ་ཤེས་ཕྱི་རུ་རྒྱས་པར་ཤར། །ཕྱི་ལ་ཤར་ཚད་ཁ་གསལ་ཡིན་པར་ངེས། །ཕྱི་རུ་གསལ་བས་ཕྱི་ཡི་ འཛིན་པ་བྱུང་།།ཕྱི་ཡི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མཐོང་། །ཁ་དོག་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གསལ་བ་དེ། །རྒྱབ་ཀྱིས་མ་མཐོང་མདུན་གྱིས་མཐོང་བར་གཟུང་། །ཡེ་ཤེས་ལྷ་ལ་མདུན་རྒྱབ་མེད་པར་མ་རིག་པས། །དབང་པོ་ལྔ་ཡང་མདུན་དུ་ཆགས་པར་ངེས། །ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གསལ་ བར་ཤེས་ན་གཏིང་གསལ་ཆེན་པོ་ཡིན།།གཏིང་གསལ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་དེ། །དཔེར་ན་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་བཞིན། །མ་བལྟས་རང་ལ་གསལ་བར་ངེས། །མ་བལྟས་རང་ལ་གསལ་ན་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ཡིན་པར་ངེས། །རང་གི་ངོ་བོ་མི་གསལ་བར། །ཕྱི་ཡི་སྣང་བ་གསལ་ན་ཁ་གསལ་ ཡིན།།འགག་མེད་མ་འགགས་དབྱེར་མེད་བསྟན་པ་གསུམ། །ཆོས་སྐུ་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཡིན་པར་མ་གཏོགས་པས། །ཟེར་གྱི་རང་བཞིན་སྟེང་འོག་ཕྱོགས་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །སྤྲུལ་པའི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡེ་ ནས་འགྱུར་མེད་ལ།།ཟེར་གྱི་འཛིན་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རུ་ཤར། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་ནི། །འགག་མེད་མ་འགགས་དབྱེར་མེད་གསུམ་པོ་དེ། །ཆོས་སྐུ་རྒྱ་མ་ཆད་དུ་མ་ཤེས་པས། །ཆོས་སྐུའི་རྩལ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཛིན་པ་བྱུང་། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི། ། ཆོས་སྐུའི་རྩལ་གྱིས་ཡན་ལག་འགག་མེད་ལ། །ཡེ་ཤེས་རྩལ་གྱིས་ཡན་ལག་མ་འགགས་ཀྱིས། །སྐུ་ཡི་རྩལ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཟེར་གྱི་རྩལ་སྣང་གིས། །ཁ་དོག་ལྔ་ལ་མིང་བཏགས་ཕྱི་ཡི་སྣོད་དུ་འཁྲུལ། །གསལ་བ་ལྔ་ལ་མིང་བཏགས་ནང་གི་བཅུད་དུ་འཁྲུལ། །སྐུ་དང་ཡེ ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་མ་རིག་པས།།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཉིས་འཛིན་བྱུང་བས་འཁྲུལ་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཡེ་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་མེད་ཀྱང་། །ལྟར་སྣང་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སྐུ་རུ་སྣང་། །རེས་འགའི་ཚེ་ན་ལྟར་སྣང་ངོ་བོ་ལ། །ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐུ་སྤྲུལ་ནས། ། འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་པར་སྤྱོད། །རེས་འགའ་མི་དང་བྱོལ་སོང་ལུས་སུ་སྐུ་སྤྲུལ་ནས། །ཆགས་སྡང་བཅུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་པར་སྤྱོད། །རེས་འགའ་ཡི་དགས་དམྱལ་བའི་ལུས་སུ་སྐུ་སྤྲུལ་ནས། །སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པར་སྤྱོད། །དེས་ན་སྤྲུལ་པའི་ཀུན་དུ བཟང་པོ་ཞེས་སུ་བསྟན་པའོ།།ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཕྲ་རགས་ཕྱེ་གྱུར་ན། །རྩོད་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཕྲ་རགས་ཕྱེ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། །ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས་ འབྱུང་བའི་འབྱུང་ལུགས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་།།གནས་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ།

关于法界普贤的教法：在不动不变的法性虚空中，在无碍游舞无尽藏中，在无变化的广大刹土中，法身的本性自明而不明他地安住。无边无中地安住于法界中。彼即称为法界普贤。
关于光明普贤的教法：于自明不变的法身本性中，从动与不动中放射光明，从智慧微细处放射光明，光明的自性渐渐变粗。因渐粗而能安立名称。
外器世界与内情世界的本性，于明显功德广大中，自性任运成就而不识，智慧向外广大显现。外显现皆必定明显。因外明显而生外执著。
外在自性极为明显可见。五种颜色的自性明显，执著为背后未见前面可见。因无明不知智慧本尊无前后，故五根必定形成于前方。若知内外二者明显即是大明彻。
大明彻的本性，譬如日轮的精华，不观自明必定。若不观而自明则必定是唯一佛性。本性不明显而外相明显是表面明显。
无碍、未阻、不二三种教法，除了是法身一味明点外，光明的自性无上下方隅而变化。
关于化身普贤的教法：法身本性本来不变，以光明执著而显现为化身。其迷乱情况教示如下：彼无碍、未阻、不二三者，因不知是无边法身，于法身力用上生智慧执著。
其分别教示为：以法身力用支分无碍，以智慧力用支分未阻，于身之力用上以智慧光明力用显现，于五色安立名称而迷为外器，于五明安立名称而迷为内情。因无明不知身与智慧无二，执一法为二而迷乱。
虽然法身本来无变，但现相上显现为六道众生身。有时于现相本性中，化现为天与非天身，广大受用五欲妙欲。有时化现为人与旁生身，广大受用十种贪嗔。有时化现为饿鬼地狱身，广大感受种种痛苦。故称为化身普贤。
若分辨普贤细粗，即教示解脱一切诤论。此为宝诤轮中分辨普贤细粗品第十三。
复次大自在主请问：啊，大上师，请教示诸大种生起的生起方式与安住的安住方式。

།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།འབྱུང་བའི་འབྱུང་ལུགས་བསྟན་པ་ནི། །འབྱུང་བའི་འབྱུང་ལུགས་རྣམ་ གསུམ་སྟེ།།ཆོས་ཉིད་མ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། །ཆོས་ཉིད་བུ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། །མ་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའོ། །ཡང་ཆོས་ཉིད་མ་ལ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་ལུགས་རྣམ་གསུམ་ཡོད། །འོད་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཐོགས་རྡུགས་མེད་ པར་འབྱུང་བ་དང་།།རླུང་གི་གསུང་ལ་འགག་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། །རིག་པའི་ཐུགས་ལ་སྐྱེ་ཤི་མེད་པར་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་ཉིད་བུ་ཡི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་ལུགས་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །སྐུ་ཡི་ཡོན་ཏན་རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་འབྱུང་བ་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣོ་ལ་གཅོད་པར་འབྱུང་ བ་དང་།།གསལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཁ་དོག་ལྔ་རུ་འབྱུང་བའོ། །མ་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཐ་དད་རང་བཞིན་གཅིག་པར་འབྱུང་བ་དང་། །དཔེར་ན་ཆུ་ཡི་ནང་གི་ཟླ་བ་བཞིན། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། །རེག་བྱའི་ ཐོགས་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གཅིག་པར་འབྱུང་བའོ།།དཔེར་ན་གཞའ་ཚོན་དང་བ་བཞིན། །མ་འདྲེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡེ་ནས་གཅིག་།དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ཉིད་དུ། །ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་རྫོགས་པ་དེ། །མ་འདྲེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བཞིན། །མ་འདྲེས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡེ་ནས་གཅིག་།དཔེར་ན་ཤེལ་དང་རྒྱུས་པ་བཞིན། །ངོ་བོ་འདྲེས་པ་མེད་པར་ཡེ་ནས་གནས། །དཔེར་ན་གང་གཱའི་ཆུ་བོ་བཞིན། །རེག་ལ་མ་འབྱར་བ་རུ་ཡེ་ནས་གནས། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་མ་བུ་མ་ཕྱེད་ཅིང་། །འཁྲུལ་པ་རྩད་ནས་མ་ཆོད ན།།ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ལྷུན་གྲུབ་ཤན་ནས་མ་ཕྱེད་ཅིང་། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་མ་རྙེད་ན། །ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ངོ་སྤྲོད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་། །གཏིང་གསལ་ཆེན་པོ་མ་རྟོགས་ན། །ཡང་དག་དོན་དང་མཇལ་བ་དཀའོ། །རིན་པོ་ཆེ་ རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་འབྱུང་བའི་འབྱུང་ལུགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། །བྱུང་བའི་བྱུང་ལུགས་མ་བསྟན་ན། །རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས། །བྱུང་བའི་བྱུང་ལུགས་བསྟན་དུ གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ།།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།བྱུང་ལུགས་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་མིང་དུ་བྱུང་བ་དང་། །སེམས་ཀྱི་མིང་དུ་བྱུང་བ་དང་། །དངོས་པོའི་མིང་དུ་བྱུང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་ ཡོད།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བྱུང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་སུ་བྱུང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་བྱུང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་སུ་བྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི། །སྐུ་ཡི་རྒྱུད་ཉིད་ཡེ་ནས་ཅི་ཡིན་ཤེས་པ་དང་། །གསུང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ཡེ་ནས་ཅི་ཡིན་ཤེས་པ་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ཡེ་ནས་ཅི་ཡིན་ཤེས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བྱུང་ བ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ།།སྐུ་ཡི་རྒྱུད་ཉིད་ཅི་ཡིན་ཡེ་ནས་ཡིད་ཆེས་སྐྱེས་པ་མེད། །ཡིད་ཆེས་སྙམ་ཞིང་སྙམ་བྱེད་ཆོད་པ་དང་། །གསུང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ཅི་ཡིན་སྙམ་ཞིང་སྙམ་བྱེད་ཆོད་པ་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ཅི་ཡིན་སྙམ་ཞིང་སྙམ་བྱེད་ཆོད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་ གསུམ་སྟེ།།སྐུ་ཡི་ངོ་བོ་དངོས་པོར་བྱུང་བ་དང་། །གསུང་གི་ངོ་བོ་དངོས་པོར་བྱུང་བ་དང་། །ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་པོར་བྱུང་བའོ།

大导师开示道：'大主尊请听，我将宣说诸法生起之理。诸法生起之理有三种：法性母之功德如何生起，法性子之功德如何生起，以及母子无二之功德如何生起。'
又法性母之功德生起之理有三：光明身无碍生起，风之语无阻生起，觉性意无生死生起。
法性子之功德生起之理有三：身之功德庄严相好生起，意之功德锐利决断生起，明性功德五色生起。
母子无二生起之功德有三：体性虽异自性为一而生起，如水中之月；现而无自性生起；触无障碍故与大虚空本为一体生起。如彩虹般明净，无杂圆满本为一体。如大海中日月星辰圆满，无杂圆满一般，本为一体。如水晶与筋脉般，体性本无混杂而住。如恒河之水，触而不着而本然安住。
大王当知，若不能分辨法性母子，不能从根本断除迷乱，则极难见到真实义。若不能分辨任运，未得自性任运，则极难见到真实义。若未通达指示，未证大明性，则难见真实义。
此为宝贵诤论之轮诸法生起之理品第十四。
复次大主尊请问：'啊，大导师，若不宣说生起之理，愚者难以了解，故请开示生起之理。'
大导师开示道：'大主尊请听，生起之理亦有三种：智慧名之生起，心之名生起，事物名生起。'
智慧生起亦有三：智慧之智慧生起，智慧之心生起，智慧之事物生起。
智慧生起之理：身续本来如何了知，语续本来如何了知，意续本来如何了知。
智慧之智慧生起亦有三：身续本来如何无生信解而断除思维，语续如何思维断除，意续如何思维断除。
智慧之事物生起亦有三：身之本性事物生起，语之本性事物生起，意之本性事物生起。

།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣོ་ལ་གཅོད་པ་ངེས། །ཡར་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་གཅོད་པ་དང་། །མར་ལྡན་ཆགས་སྡང་ལྔ་ ལ་གཅོད་པའོ།།དེ་ཡང་གོ་བར་བྱ་བའི་བརྡ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས། །ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡིན། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆགས་སྡང་ལྔ་པོ་ཡིན། །ཆགས་སྡང་ལྔ་པོའི་རང་ བཞིན་ཡང་།།སུས་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡེ་ནས་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་བརྡ་རུ་བསྟན་པ་དང་། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བརྡ་རུ་བསྟན་པ་དང་། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྡ་རུ་བསྟན་པ་དང་། །བྱ་བ་ གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྡ་རུ་བསྟན་པ་དང་།།དབྱིངས་ཉིད་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྡ་རུ་བསྟན་པའོ། །བརྡ་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་གཟུགས་མེད་ཁམས་ནས་ལྡོག་གོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཀྱི་སེམས་སུ་བསྟན་པ་ནི། །སེམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །སེམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་རྣོ་ལ་གཅོད་པ་ལ།།འཁོར་ལོ་གསུམ་དུ་ཡིད་གཡོས་པས། །ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མིང་འདོགས་མང་པོ་ལ། །མིང་ལ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་དག་དམ་པར་གཟུང་། །ཕྱི་ཡི་ཡུལ་དང་ནང་གི་བཅུད་རྣམས་ལ། །མ་བཅོས་མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བར་མ་ཤེས་ན། །མིང་ལ་གཙོ་རུ་བཟུང་ ཞིང་མིང་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱད།།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སེམས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན། །ཡང་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོར་བྱུང་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་གནས་ན། །འདོད་ཡོན་ལྔ་ཡི་འཁྲུལ་སྣང་ལ། །རྟག་གམ་སྙམ་ནས་དངོས་པོར་བཟུང་། །འདོད་ཡོན་ལྔ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ ནི་དུས་གསུམ་རྟག་ཏུ་ཡེངས།།ཡེངས་པ་ཐམས་ཅད་བདུད་ཀྱི་སླུ་བ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་བདུད་དུ་འདོད་ཡོན་ལྔ་བྱུང་བས། །ལྷ་ཡི་དབང་པོ་རང་གིས་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ལྷ་བྲན་རྣམས་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །མི་རྟག་ཞག་བདུན་གོང་ནས་འཆི་བའི་སྒྲ་བྱུང་སྟེ། །གོང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་མ་ བསྐྱེད་པས།།སྡུག་བསྔལ་འགྱོད་པ་སྐྱེད་ཀྱང་བཟློག་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །འདོད་ཡོན་ལྔ་ཡི་ཡོན་ཏན་སླུ་འབྲིད་ཆེན་པོར་བྱུང་བའོ། །སེམས་ཀྱི་དངོས་པོར་འདོད་ཡོན་ལྔ་བྱུང་ཡང་། །མི་རྟག་པ་ཡི་ཞག་བདུན་སྒྲ་བྱུང་བས། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བསྡད་པའི་བླག་མེད་པས། །འདོད་ཡོན་སེམས་ ཀྱི་ལྟར་སྣང་ཡིན་པར་ངེས།།དེས་ན་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། །ཡང་དངོས་པོའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ནི། །དངོས་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །དངོས་པོའི་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གོལ་ས་ཡིན་པར་ངེས། །བླ་མ་དམ་པའི་གདམས་ངག་གིས། ། ལུས་སེམས་ཡུལ་དང་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་གྱིས། །རིག་པ་ནང་ནས་ཤར་བས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནང་ནས་ཤར། །མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནང་ནས་ཤར། །སྲིད་པ་རྒྱ་ཐེགས་བྱུང་བས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནང་ནས་ཤར། །སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་རྟོགས་པས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའོ།

智慧心有二种：心的本性锐利而决断，向上具足五种智慧的决断，向下具足五种贪嗔的决断。
又了知标记有二种：已授记的大智慧和未授记的智慧。
已授记的智慧是上师的教言，未授记的智慧是五种贪嗔。
五种贪嗔的自性，是无人教授而本来了知的智慧。
已授记的智慧也有五种：以标记显示如镜智慧，以标记显示平等性智慧，以标记显示妙观察智慧，以标记显示成所作智慧，以标记显示法界空性智慧。
若通达此标记则从无色界返回，故说是心的大智慧。
或者说心的心性有三种：心的自性锐利而决断，三轮中意识动摇，意的自性多有名言。
对名生信而执为真实，对外境和内含，若不知无作相自解脱，则执著名言而恒时行于名言中。
这就是心的心性。
又心的实相有三种：在欲界天处，于五欲迷现，执为常有。
于五欲大受用中，刹那三时恒时散乱。一切散乱是魔的欺惑。
天魔现为五欲，天主自己也极难觉知，何况天仆。
无常七日前死亡之声已起，因未生大精进，虽生痛苦悔恨却极难挽回。
五欲功德现为大欺诱。
心的实相虽现五欲，因无常七日声已起，刹那也无法停留，确定五欲是心的显现。
故名为心的实相。
又实相智慧：实相智慧有三种，实相智慧的特征是确定为众生的迷处。
依殊胜上师教言，开示身心境三者，从内生起觉性而大智慧从内显现，相自解脱而大智慧从内显现，轮回得以遮止而大智慧从内显现，证悟三身无别即是证悟智慧。

། དངོས་པོའི་སེམས་ལ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོར་སེམས་པས་དངོས་པོའི་སེམས། །ནང་གི་བཅུད་ལ་དངོས་པོར་སེམས་པས་དངོས་པོའི་སེམས། །གསང་བའི་ཡིད་ལ་དངོས་པོར་སེམས་པས་དངོས་པོའི་སེམས། །ཡང་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ནི། །དངོས་པོའི་དངོས་པོར བྱུང་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ།།ཕྱི་ཡི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོར་བཟུང་བས་དངོས་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཤར། །ནང་གི་བཅུད་ལ་དངོས་པོར་བཟུང་བས་དངོས་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཤར། །གསང་བའི་ཡིད་ལ་དངོས་པོར་བཟུང་བས་དངོས་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཤར་བའོ། །ཡང་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་ཡེ་ ནས་དངོས་མེད་ལ།།ཡིད་ཀྱི་མིང་འདོགས་སྨིན་པས་དངོས་པོར་སྨིན་པ་ཡིན། །ནང་གི་བཅུད་ལ་ཡེ་ནས་དངོས་མེད་ལ། །ཡིད་ཀྱི་མིང་འདོགས་སྨིན་པས་དངོས་པོར་སྨིན་པ་ཡིན། །གསང་བའི་ཡིད་ལ་ཡེ་ནས་དངོས་མེད་ལ། །ཡིད་ཀྱི་མིང་འདོགས་སྨིན་པས་དངོས་པོར་སྨིན་པ་ཡིན། །དངོས་ པོ་སརྦ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ཡིན་པས།།དངོས་པོའི་ཆོས་ལ་མི་སྤྱོད་པར། །ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། །བསྡུས་པས་བྱས་པའི་ཆོས་དང་བྱུང་བའི་ཆོས། །བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཟབ་ཀྱང་འཁོར་བ་ཡིན། །བྱུང་བའི་ཆོས་ཤིག་མ་ཤེས་ ན།།བྱས་པའི་ཆོས་ལ་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་བྱུང་བའི་བྱུང་ལུགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཤེས་ན། །མཁའ་ལ་རྟེན་མེད་བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་ འདྲ།།གནས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། །མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།གནས་ས་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་གནས་ས་བསྟན་པ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་གནས་ས་བསྟན་པ་དང་། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡི་ གནས་ས་བསྟན་པའོ།།ཡང་ཆོས་སྐུའི་གནས་ས་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཆེན་ཡིན། །རོལ་པ་འགག་མེད་རྒྱ་ཆད་མེད་པ་ཡིན། །མི་གཡོ་མི་འགྱུར་འཕོ་ལྡོག་མེད་པ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་དེའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཡི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་ཡིན།།ཞེས་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་གནས་ས་བསྟན་པ་ནི། །མ་བྲིས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱ་ཆད་མེད་པ་ཡིན། །ཁ་དོག་གསལ་ཞིང་ཉམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །བསྒྱུར་བས་མི་འགྱུར་ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །རེག་བྱ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ཆོས་ཉིད་ཕོ་ བྲང་ཡིན།།འོད་ལ་མཐའ་མེད་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡིན། །ཤོང་དང་མི་ཤོང་མེད་པས་ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་ཆེན་པོར་གཅིག་པས་མཐའ་དབྱིབས་བྲལ་བ་ཡིན། །མ་འདྲེས་སོ་སོར་གསལ་བས་གཞའ་ཚོན་དང་བ་འདྲ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོ་བསྟན་པའོ། །ཡང་སྤྲུལ་ པའི་སྐུ་ཡི་གནས་ས་བསྟན་པ་ནི།།འབྱུང་ཆེན་ལྔ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡིན། །རི་རབ་རྩེ་མོའི་རི་བོའི་ཁོང་སེང་ཡིན། །རི་ཡི་མཐོན་དམན་ལུང་པ་ཡངས་དོག་ཡིན། །གླིང་བཞི་གླིང་མཚམས་མུན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། །བྱེ་ཚན་མོ་དང་རྣག་ཁྲག་རྫིང་བུ་ཡིན། །ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་རི་དང་སྤུ་གྲིའི་ སོ་རྣམས་ཡིན།།གང་ལ་མིང་བཏགས་མིང་གི་འཛིན་པས་འཁྲུལ་པའོ།

实有之心有三种：对外境执实有之心为实有心，对内含执实有之心为实有心，对秘密意识执实有之心为实有心。
复次，宣说实有之实相：实有之实相生起有三种：对外境执为实有则生实有之苦，对内含执为实有则生实有之苦，对秘密意识执为实有则生实有之苦。
复次，外境本来无实，由意识安立名言而成熟为实有，内含本来无实，由意识安立名言而成熟为实有，秘密意识本来无实，由意识安立名言而成熟为实有。
实有是一切痛苦之因，故不应行实有之法，应通达甚深法性。
大自在主当知：总摄造作之法与自然之法，造作之法无论多么深奥皆是轮回，若不知自然之法，则造作之法无有究竟。
此为宝贵争论之轮自然生起方式品第十五。
复次大自在主请问：啊，大上师，若不知安住之相，如同空中无依之羽为风所吹，请为开示安住之相。
大上师开示道：大自在主请听，安住之处亦有三种：法身之处所开示，报身之处所开示，化身之处所开示。
复次开示法身之处所：法性即是大虚空藏，无碍游舞无边际，不动不变无迁转，彼虚空之相无边无中离方所，是法身之大刹土。
开示报身之处所：无边际未绘之坛城，色彩明亮具庄严，转变不变虚空金刚之相，离一切触为法性宫殿，光明无边离边际，无容纳与不容纳故无偏袒，与大虚空为一故离边形，不混各别明显如彩虹般清净，此为圆满报身之大刹土开示。
复次开示化身之处所：是五大元素之大坛城，须弥山顶山腹，山之高低谷地宽窄，四洲洲间黑暗轮，热沙与脓血池，铁刺山与剃刀边，于任何处安立名言，由执著名而迷乱。

།སྐྱོན་གྱི་རྩ་བ་རེ་དོགས་གཉིས་ཡིན་པས། །རེ་དོགས་རྩ་བ་མཆོད་ཅིང་། །གནས་ས་གསུམ་དུ་མ་ཕྱེ་ན། །སྟོན་པ་བྱེད་པ་ཐ་མལ་ཤེས་པས་སླུ་བ་ཡིན། །གནས་ས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་གོ་གྱུར་ན། །ཀུན་དུ་བཟང་ པོས་བཤད་ཀྱང་དེ་ལས་ལྷག་ཏུ་མེད།།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྲས། །ཁྱོད་ལ་བསྟན་དང་མི་དགོས་ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱི་གདམས་ངག་འདི་ཡི་སྒོར་ཞུགས་ལ། །བློ་ཆུང་ཤེས་རབ་རྟུལ་བ་ལ། །ཕྲ་རགས་དོན་གྱིས་ཞིབ་པར་སྟོན། །གང་ཟག་གཅིག་གིས་ཞིང་ཁམས་དག་པར་མཐོང་ གྱུར་ན།།འདུས་བྱས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོས་ཆར་མི་ཕོད། །ཞེ་འདོད་ཁོང་དུ་བཅུག་ནས་དད་པ་ཅན་གྱི་སེམས་བསད་ན། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་བསད་པས་སྡིག་གི་ཆར་མི་ཕོད། །དེས་ན་དད་པ་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། སྒྱུ་མའི་ལུས་འདི་ཞིག་པའི་ཚེ། །ཐེག་པ་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི། །གང་ལ་གཏད་ཅིང་སུ་ལ་གཉེར་བར་བྱ། །ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས བཀའ་སྩལ་བ།མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།ཐེག་པ་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི། །དད་པ་ཆུང་ལ་ཞེ་སྡང་ཆེ་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ར་རེ། །རང་གི་འདོད་པ་མ་ཕྲེལ་བར་དུ་བཀུར་སྟི་བྱེད་ཅིང་ཞེས་མཁས། །འདོད་པ་ཕྲེལ་ནས་ཐབས་ཀྱིས་འབྱོལ་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ར་རེ། །བླ་མ་ སློབ་དཔོན་ཁུངས་གསང་ནས།།རང་གི་ཆེ་བ་འདོན་ཅིང་ང་རྒྱལ་ཆེ་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ར་རེ། །ཁྲེལ་མེད་ཟ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་མན་ངག་འཚོང་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ར་རེ། །ཞེ་འདོད་ཁོག་ཏུ་བཅུག་ནས་འདོད་པ་ཆེ་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ར་རེ། །རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོའི་གཏད་ས་བསྟན་ པ་ནི།།ཞེ་འདོད་ཆུང་ལ་དད་པ་ཆེ་བ་དང་། །སློབ་དཔོན་སྙིང་ལྟར་བརྩེ་བ་རྣམས་ལ་གཏད། །སློབ་དཔོན་མིག་ལྟར་འཚོ་བ་རྣམས་ལ་གཏད། །སློབ་དཔོན་ཆུ་ལྟར་སྐྱོང་བ་རྣམས་ལ་གཏད། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཕངས་པ་མེད་ཅིང་གཏོང་ཕོད་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་གཏད། །རིན་པོ་ཆེ་རྩོད་པའི་ འཁོར་ལོའི་གཏད་རྒྱ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།ཡང་མངའ་བདག་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས། རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །བཀྲ་ཤིས་སྨོན་ལམ་གདབ་ཅིང་བྱིན་རླབས་ཆེན་པོ་ཞུ། ཞེས་ཞུས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་བ། མངའ་བདག་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །ཐེག་པ་འདི་ཡི་སྒོ་རུ་ཞུགས་པ་རྣམས། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་དོན་དང་མཇལ་བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི། །ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཞེ་སྡང་ཞི་བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ། །སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་བརླག་ཅིང་ཞི་བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡབ་སྲས་འཁོར་བཅས་རྣམས། །ཚེ་ལ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་དོན་དང་མཇལ་བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བྲིས་པས། །འདྲི་མཁན་སློབ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ཀུན། །ཚེ་ལ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་དོན་དང་མཇལ་བར་ཤོག་།རིན་ཆེན་རྩོད་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ ་རྫོགས་སོ།

过失的根源是希望和疑虑二者，希望和疑虑是根本，如果不分辨三处，以平凡心识做教导就是欺骗。如果了知通达三处的特征，即使普贤说法也不过如此。赤松德赞菩萨之子，不需要对你教导，你已进入此教言之门，对于智慧浅薄者，应详细教导粗细之义。若一人见到清净刹土，以多数有为善根也无法相比。若怀着私欲而摧毁信徒之心，即使杀害阎浮提众生所造罪业也无法相比。因此应以悲心教导信徒。此为宝贵辩论轮安住特征品第十六。
复次大王问道：大师尊，当此幻身毁坏时，此超胜一切乘之辩论轮，应付嘱托付何人？如是问道。大师答道：大王请听，此超胜一切乘之辩论轮，切莫落入信心小而嗔恨大者之手，在未满足自己欲望之前恭敬承事而善于言辞，满足欲望后又巧言脱身者之手，隐瞒上师来源而标榜自己傲慢自大者之手，无耻寻求饮食而贩卖教言者之手，怀藏私欲而贪欲炽盛者之手。
宝贵辩论轮付嘱对象是：私欲小而信心大者，视师如心般慈爱者，视师如眼般珍惜者，视师如水般护持者，于身命无惜而大方慷慨者。此为宝贵辩论轮付嘱印品第十七。
复次大王问道：大师尊，书写此宝贵辩论轮，祈请作吉祥祝愿及赐予大加持。如是问道。大师答道：大王请听，因书写此宝贵辩论轮，愿入此乘之门者，得见大智慧之义。因书写此宝贵辩论轮，愿欲界诸天，息灭堕落之苦。因书写此宝贵辩论轮，愿息灭人道众生之嗔恨。因书写此宝贵辩论轮，愿三恶趣难忍之苦，刹那间消除平息。因书写此宝贵辩论轮，愿赤松德赞父子眷属，无寿命障碍而得见实义。因书写此宝贵辩论轮，愿所有书写弟子众，无寿命障碍而得见实义。宝贵辩论轮终。
